Aziatische hoornaar rukt verder op: zenders leiden bestrijders naar verborgen nesten

De Aziatische hoornaar verspreidt zich in hoog tempo over Nederland. In Aalsmeer werden onlangs ongeveer vijftig exemplaren gevangen en vijftien beginnende nesten gevonden. Ook in Bloemendaal en Schiedam zijn meerdere nesten verwijderd. Vooral in Noord-Brabant, Zeeland en Limburg worden veel nesten aangetroffen en bestreden.

Volgens Richard Piké van Ongediertebestrijding Van der Velden neemt het aantal meldingen al enkele jaren sterk toe. Door het warme zomerweer zijn de hoornaars bovendien actiever en worden ze vaker gezien.

De Aziatische hoornaar, ook wel geelpoothoornaar genoemd, werd in 2017 voor het eerst in Nederland gevonden op Schouwen-Duiveland. Sindsdien heeft de soort zich vanuit het zuiden over vrijwel het hele land verspreid. In 2025 werden landelijk meer dan 10.000 nesten gemeld.

De meeste nesten worden nog altijd gevonden in Noord-Brabant, Zeeland en Limburg. Daar vindt ook een groot deel van de bestrijding plaats.

In Noord-Brabant werden in 2024 van de 734 bekende nesten 517 verwijderd. In Zeeland werden dat jaar 311 nesten bestreden. Toch lukt het inmiddels niet meer om ieder nest op te sporen en weg te halen.

De provincies richten zich daarom vooral op nesten die een direct risico vormen. Nesten bij woningen, scholen, wegen, drukbezochte openbare plekken en kwetsbare natuurgebieden krijgen doorgaans voorrang.

Volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit is de Aziatische hoornaar inmiddels blijvend gevestigd en wijdverspreid in Nederland. Volledige uitroeiing wordt daardoor niet meer haalbaar geacht.

In de zomer groeien de kolonies snel. Steeds meer werksters verlaten het nest om voedsel te zoeken, waardoor het aantal waarnemingen toeneemt. In de nazomer en herfst zijn de kolonies doorgaans op hun grootst.

Een zachte winter kan ervoor zorgen dat meer koninginnen overleven. Toch is het warme weer volgens Piké niet de belangrijkste oorzaak van de snelle verspreiding.

„De soort heeft zich inmiddels over een groot gebied gevestigd en brengt ieder jaar nieuwe koninginnen voort. Het Nederlandse klimaat is nu al geschikt voor vestiging. Klimaatopwarming kan die ontwikkeling verder versterken”, aldus Piké.

Het vinden van een nest is vaak moeilijker dan de bestrijding zelf. Zomernesten kunnen hoog en verscholen in bomen hangen en zijn vanaf de grond nauwelijks zichtbaar.

Zoekteams lokken daarom werksters met zoete vloeistof. De insecten worden gemerkt, waarna hun vliegrichting en de tijd tussen het nest en de lokplek worden gevolgd. Door op verschillende plaatsen te meten, kan het zoekgebied steeds kleiner worden gemaakt.

Wanneer dat niet voldoende is, kan een hoornaar een klein radiozendertje krijgen. Het insect wordt gevangen, voorzien van een lichte zender en weer losgelaten. Met een ontvanger en antenne volgen deskundigen het signaal terwijl de hoornaar terugvliegt naar het nest.

Op die manier kunnen ook nesten worden gevonden die hoog in bomen of diep tussen het groen verborgen zitten.

Na de vondst wordt beoordeeld of het nest moet worden verwijderd. Dat gebeurt door gespecialiseerde bestrijders in beschermende kleding, vaak met behulp van een hoogwerker.

Bij een gifvrije bestrijdingsmethode worden de aanwezige hoornaars opgezogen. Daarna wordt het nest voorzichtig weggehaald en ingevroren. Door het bevriezen sterven ook de hoornaars, larven en poppen die nog in het nest aanwezig zijn.

Daarmee wordt voorkomen dat de kolonie verder groeit of nieuwe koninginnen voortbrengt.

Aziatische hoornaars zijn meestal niet uit op een confrontatie met mensen. In de buurt van hun nest kunnen ze echter fel reageren wanneer ze zich bedreigd voelen.

Het zelf verwijderen of verstoren van een nest wordt daarom sterk afgeraden. Wie een hoornaar ziet, kan het beste afstand houden en op veilige afstand een duidelijke foto maken. De waarneming kan vervolgens worden gemeld, zodat deskundigen kunnen beoordelen of er mogelijk een nest in de omgeving zit.