Complete mammoetslagtand uit Eindhoven tijdelijk te bewonderen in Erfgoedhuis

EINDHOVEN – Een bijzondere vondst uit de ijstijd staat binnenkort centraal in het Erfgoedhuis in Eindhoven. Een volledig bewaard gebleven slagtand van een mammoet, afkomstig uit het gebied rond de Fellenoord, is daar tijdelijk voor het publiek te zien. Op zaterdag 31 oktober wordt de vondst uitgebreid belicht tijdens een open middag, waarbij bezoekers ook zelf kennis kunnen maken met archeologisch onderzoek.

De slagtand behoorde toe aan een jongvolwassen mammoet die duizenden jaren geleden leefde in het gebied waar tegenwoordig Eindhoven ligt. De vondst vormt een tastbare herinnering aan een periode waarin het Brabantse landschap er totaal anders uitzag. Grote grazers trokken over uitgestrekte, koude vlakten, lang voordat er sprake was van steden, wegen of menselijke bebouwing zoals we die nu kennen.

De complete slagtand blijft tot en met vrijdag 13 november tentoongesteld. Daarmee krijgt het publiek gedurende enkele weken de gelegenheid om een bijzonder stukje prehistorisch Eindhoven van dichtbij te bekijken.

Opvallend is de verbinding tussen de mammoetvondst en de grootschalige veranderingen die Eindhoven de komende jaren te wachten staan. In het gebied Fellenoord, aan de noordzijde van het Centraal Station, moet een compleet nieuw stadsdeel verrijzen.

Daar zijn plannen voor 6.000 tot 7.000 woningen, nieuwe voorzieningen, groen en een ingrijpende aanpassing van de infrastructuur. Tijdens de open middag kunnen bezoekers op een maquette van het toekomstige Fellenoord bekijken waar de mammoetslagtand werd gevonden.

De vondst roept tegelijkertijd vragen op over wat er mogelijk nog onder de grond verborgen ligt. Van het jongvolwassen dier is in ieder geval de slagtand bekend, maar of zich op dezelfde locatie ook andere delen van het skelet bevinden, is niet duidelijk.

Tijdens de laatste ijstijd, die ongeveer 11.700 jaar geleden eindigde, kende Nederland lange perioden met een koud en droog klimaat. Grote delen van het landschap bestonden uit open vlakten met grassen en kruiden. Deze zogenoemde mammoetsteppe bood voedsel aan verschillende grote zoogdieren.

De wolharige mammoet was een van de opvallendste bewoners. Het dier was verwant aan de huidige olifant en had een dikke vacht, relatief kleine oren en indrukwekkende, gekromde slagtanden. Een volwassen exemplaar bereikte doorgaans een schouderhoogte van ongeveer 2,7 meter, terwijl grote mannetjes aanzienlijk hoger konden worden.

Ook wolharige neushoorns, wilde paarden, rendieren en steppewisenten maakten deel uit van deze verdwenen dierenwereld. Fossiele resten die tegenwoordig in Nederlandse bodemlagen worden aangetroffen, maken het mogelijk om dat prehistorische landschap steeds nauwkeuriger te reconstrueren.

De open middag draait niet uitsluitend om de mammoet. Bezoekers krijgen ook toegang tot onderdelen van het Erfgoedhuis die inzicht geven in het dagelijkse werk van archeologen en restaurateurs.

Zo kunnen geïnteresseerden eigen vondsten meenemen om deze te laten onderzoeken door een archeoloog of bioloog. Ook is er gelegenheid om de archeologische werkplaats van de gemeenten Eindhoven en Helmond te bezoeken. Hier worden bodemvondsten onderzocht, gedocumenteerd en waar nodig gerestaureerd.

Voor kinderen zijn verschillende activiteiten ingericht. Zij kunnen in een zandbak op zoek gaan naar aardewerkscherven, proberen een pot of skelet te reconstrueren en deelnemen aan een speurtocht langs archeologische voorwerpen.

Daarnaast zijn de vergelijkingscollectie en het restauratieatelier te bekijken. Met behulp van een digitale 3D-reconstructie kunnen bezoekers bovendien ontdekken hoe Eindhoven er in de middeleeuwen uitzag.

Het Erfgoedhuis aan de Gasfabriek is een belangrijke plek voor het bewaren en onderzoeken van archeologisch erfgoed uit Eindhoven, Helmond en de omliggende regio. In het gebouw bevinden zich duizenden historische voorwerpen, foto's en documenten die samen een beeld geven van de ontwikkeling van het gebied.

Professionele archeologen werken er samen met historici en vrijwilligers. Daarbij gaat de aandacht niet alleen uit naar spectaculaire ontdekkingen, maar ook naar alledaagse voorwerpen die informatie opleveren over vroegere bewoners en hun leefomgeving.

De activiteiten op 31 oktober worden georganiseerd door vrijwilligers van de Archeologische Vereniging Kempen- en Peelland (AVKP), in samenwerking met de gemeenten Eindhoven en Helmond. De open middag maakt deel uit van de landelijke Maand van de Geschiedenis.

De open middag vindt plaats op zaterdag 31 oktober 2026, van 14.00 tot 17.00 uur, in het Erfgoedhuis aan Gasfabriek 2 in Eindhoven, op het voormalige NRE-terrein bij de Nachtegaallaan.

Het programma is bedoeld voor zowel kinderen als volwassenen. De mammoetslagtand blijft ook na de open middag, tot en met 13 november, te bezichtigen tijdens de reguliere bezoekmogelijkheden van het Erfgoedhuis.