Nieuwe biografie brengt ‘vergeten’ Philips-president Frans Otten voor het voetlicht

Hij stond 22 jaar aan het roer van Philips, speelde een belangrijke rol binnen PSV en leidde het concern door roerige tijden. Toch is Frans Otten bij het Eindhovense publiek een stuk minder bekend dan Gerard, Anton en Frits Philips. Philips-watcher en oud-journalist Chris Paulussen van het Eindhovens Dagblad brengt daar verandering in met de biografie Frans Otten, de niet te vergeten Philips-president.

Tekst: Djoeke Notten

Het boek werd dinsdag gepresenteerd in het Philips Stadion in Eindhoven. Een toepasselijker decor was nauwelijks denkbaar. De bijeenkomst vond plaats in de Luuk de Jong-zaal, waar normaal gesproken de persconferenties van PSV worden gehouden. Otten was nauw verbonden met de voetbalclub, die zich mede onder zijn invloed en dankzij sponsoring en investeringen van Philips ontwikkelde tot een Nederlandse topclub.

Ottens kleinzoon Paul en Lucas van Houtert, verslaggever van het Eindhovens Dagblad, leidden de drukbezochte presentatie in goede banen. Marnix van Ginneken, lid van de raad van bestuur van Koninklijke Philips, ging in op de betekenis van Otten voor het bedrijf. Daarna nam Paulussen zijn gehoor mee in het leven van de voormalige Philips-president en in de totstandkoming van zijn bijna vijfhonderd pagina’s tellende biografie.

Pieter Franciscus Sylvester Otten (1895-1969) werd in 1939 president van Philips en bleef dat tot 1961. Daarmee neemt hij in de geschiedenis van het concern een plaats in tussen twee iconen die van grote betekenis waren voor zowel Philips als Eindhoven: zijn schoonvader Anton Philips en zijn zwager Frits Philips. Otten trouwde in 1925 met Antons oudste dochter Annetje.

Wie denkt dat Otten vooral op de winkel paste, krijgt in Paulussens boek een ander beeld. Al in de moeilijke jaren dertig speelde hij een belangrijke rol binnen het concern. Anton Philips hield de financiële touwtjes het liefst zelf in handen, maar droeg die verantwoordelijkheid uiteindelijk over aan Otten.

Tijdens een noodzakelijke en ingrijpende reorganisatie in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog, waarbij zeker de helft van het personeel zijn baan verloor, was het volgens Paulussen Otten die bereid was het ‘vuile werk’ op te knappen. Zijn schoonvader Anton was op dat moment met vakantie.

Paulussen schetst Otten als een harde werker die zich tot in detail voorbereidde, over grote dossierkennis beschikte en beslissingen baseerde op grondige analyses. Populariteit onder het personeel of in de stad leek daarbij niet zijn eerste zorg.

Voor zijn boek putte Paulussen onder meer uit het familiearchief van de Ottens. Persoonlijke documenten en brieven voegden een extra dimensie toe aan wat al uit de bedrijfsarchieven van Philips over Otten bekend was.

Volgens de auteur kreeg hij de ruimte om een eerlijk portret van de voormalige president te schrijven. „Ik zou anders het verzoek van de familie om het boek te schrijven ook niet aannemen. Daar ben ik te veel journalist voor.”

De timing van het boek is niet toevallig. Er leven nog mensen die Otten persoonlijk hebben gekend en kinderen die verhalen over hem uit eerste hand meekregen. Een generatie later zou een deel van die herinneringen waarschijnlijk verloren zijn gegaan.

Paulussen wilde die stemmen nadrukkelijk laten horen. In plaats van alles samen te vatten, koos hij er regelmatig voor Otten en mensen uit zijn omgeving uitgebreid te citeren. „Voor de authenticiteit dacht ik: ik pak de ruimte”, vertelde hij.

Het publiek kreeg tijdens de bijeenkomst niet alleen een inkijkje in het boek, maar ook in de geschiedenis van Philips en de familie Otten. In een rondetafelgesprek sprak Van Houtert met Paulussen, Paul Otten en Sergio Derks, manager van de Philips Heritage Organization.

De biografie beperkt zich niet tot de bestuurskamer van Philips. Otten was nauw betrokken bij PSV en steunde daarnaast tal van sportverenigingen en individuele sporters in het hele land. Paulussen onthult in het boek onder meer dat ook Johan Cruijff tot die laatste groep behoorde.

Otten was bovendien van grote betekenis voor de ontwikkeling van de bergsport in Nederland. Ook zijn persoonlijke leven, zijn familie en zijn verrassend uitgebreide netwerk als industrieel komen aan bod. Dat netwerk reikte tot in de koninklijke familie.

Aan het einde van de presentatie werden de eerste exemplaren uitgereikt aan onder anderen zoon Frans Otten jr. en de Eindhovense burgemeester Jeroen Dijsselbloem. Ook Frits Philips jr. en verschillende leden van de families Otten, Philips en Van Riemsdijk waren aanwezig.

Frans Otten, de niet te vergeten Philips-president is verschenen bij Lecturis, telt 496 pagina’s en kost 35 euro.