Nieuwe blikvanger bij Van Abbemuseum: Eindhovenaren kiezen zelf voor The Acrobat

De tuin van het Van Abbemuseum in Eindhoven heeft een nieuw kunstwerk gekregen. Donderdag 12 november werd The Acrobat van het internationaal bekende kunstenaarsduo Ilja en Emilia Kabakov officieel onthuld. Niet het museum, maar een groep van 48 Eindhovenaren bepaalde welk kunstwerk een plek zou krijgen. De sculptuur is een blijvend geschenk aan de stad en maakt deel uit van het negentigjarig jubileum van het museum.

De onthulling kreeg een bijzonder begin. Tijdens een artistieke performance werd de lamp in de sculptuur ontstoken. Dat gebeurde door Finn Langens, student aan de breakingopleiding van Creative College. Daarmee stond licht centraal bij de eerste presentatie van het kunstwerk, een element dat nauw verbonden is met de identiteit en geschiedenis van Eindhoven.

Bij de feestelijke bijeenkomst waren onder anderen kunstenares Emilia Kabakov, deelnemers aan het burgerberaad en vertegenwoordigers van het museum aanwezig. Ook de bedrijven die via Stichting Promotors Van Abbemuseum financieel bijdragen aan het project waren vertegenwoordigd.

De keuze voor de nieuwe blikvanger begon al in het najaar van 2024. Destijds ontvingen 8.000 willekeurig geselecteerde inwoners een uitnodiging om mee te doen aan een bijzonder experiment met burgerparticipatie. Uiteindelijk werden vijftig Eindhovenaren ingeloot om zich te buigen over de vraag welk kunstwerk het beste bij hun stad zou passen.

De deelnemers kwamen verspreid over november en december drie keer bijeen. Tijdens die bijeenkomsten maakten zij kennis met verschillende artistieke voorstellen en onderzochten ze hoe kunst een bijdrage kan leveren aan de uitstraling van Eindhoven.

Daarbij kwamen vier eigenschappen naar voren die volgens de deelnemers kenmerkend zijn voor de stad: licht, innovatie, authenticiteit en verbondenheid. Deze uitgangspunten speelden een belangrijke rol bij het beoordelen van de ontwerpen.

Tijdens het afsluitende beraad op 10 december 2024 namen 48 inwoners deel aan de definitieve keuze. Hun voorkeur ging uit naar het ontwerp van de Kabakovs.

Bijzonder aan deze aanpak is dat inwoners niet alleen hun mening konden geven, maar daadwerkelijk mochten beslissen over een blijvende toevoeging aan de openbare ruimte.

Met The Acrobat krijgt Eindhoven voor het eerst een permanente publieke presentatie van het werk van Ilja en Emilia Kabakov. Het duo behoort tot de invloedrijke kunstenaars binnen de internationale conceptuele kunst.

Hun kunstwerken gaan vaak over menselijke verwachtingen, herinneringen en de verhouding tussen persoonlijke dromen en de werkelijkheid. Daarbij spelen verbeelding en maatschappelijke ontwikkelingen een belangrijke rol.

Ilja Kabakov werd in 1933 geboren in het huidige Oekraïne en overleed in 2023. Emilia Kabakov, geboren in 1945, woont en werkt in de Verenigde Staten. Zij was persoonlijk aanwezig bij de onthulling in Eindhoven en introduceerde het nieuwe werk.

Het kunstenaarsduo verwierf wereldwijd bekendheid met grootschalige installaties waarin complete omgevingen worden gecreëerd. Bezoekers worden daarin meegenomen in verhalen over het dagelijks leven, menselijke ambities en de invloed van maatschappelijke systemen.

Voor de komst van The Acrobat moest een ander bekend kunstwerk plaatsmaken. Op dezelfde locatie stond ruim zestig jaar de sculptuur Balzac van de Franse beeldhouwer Auguste Rodin.

Het beeld verdwijnt niet uit de collectie van het Van Abbemuseum, maar verhuist naar een nieuwe plek aan de Bilderdijklaan. Daarmee blijft het onderdeel van de kunst die rondom het museum in de buitenruimte te zien is.

De verandering betekent een nieuwe inrichting van een deel van de museumtuin. Waar jarenlang een klassiek beeldhouwwerk stond, krijgt nu hedendaagse kunst met een meer verhalend karakter de aandacht.

The Acrobat vormt onderdeel van een groter ontwerp dat door het Eindhovense burgerberaad werd geselecteerd. Ook The Five Steps of Life, eveneens van de Kabakovs, maakt daarvan deel uit.

Dit tweede werk krijgt een plaats achter de nieuwbouw van het Van Abbemuseum. Het ontwerp bestaat uit een monumentale trapconstructie waarin verschillende fasen van het menselijk bestaan worden verbeeld. Daarmee krijgt ook een ander gedeelte van het museumterrein een nieuwe artistieke invulling.

Wanneer dit tweede kunstwerk precies wordt geplaatst, is nog niet bekendgemaakt.

De komst van The Acrobat bouwt voort op een langdurige relatie tussen de Kabakovs en het Van Abbemuseum. Het Eindhovense museum bezit al verschillende werken van het duo, waaronder grafische kunst en geïllustreerde kinderboeken.

Een belangrijk moment in die samenwerking was de tentoonstelling Lissitzky-Kabakov: Utopia and Reality in 2012 en 2013. Daarin werden de werken van de Kabakovs gecombineerd met die van de Russisch avant-gardekunstenaar El Lissitzky.

In 2021 breidde het museum zijn verzameling bovendien uit met 86 grafische werken van de kunstenaars.

De realisatie van de nieuwe sculptuur is mogelijk gemaakt door Stichting Promotors Van Abbemuseum, waarin bedrijven uit de regio het museum financieel ondersteunen.

Het geschenk sluit aan bij het negentigjarig bestaan van het museum in 2026. Daarbij ligt de nadruk niet uitsluitend op de internationale kunstcollectie, maar ook op de verbinding tussen het museum en de inwoners van Eindhoven.

Met de nieuwe sculptuur krijgt de stad een kunstwerk dat ook buiten de museumzalen zichtbaar is. De keuze door inwoners maakt het project bovendien tot een voorbeeld van hoe burgers rechtstreeks invloed kunnen uitoefenen op de culturele inrichting van hun leefomgeving.