Philips Museum blikt met mini-expositie terug op 75 jaar televisie

EINDHOVEN – Precies 75 jaar nadat in Nederland de eerste landelijke televisie-uitzending te zien was, zet het Philips Museum in Eindhoven de geschiedenis van het medium in de schijnwerpers. Begin oktober staat het museum enkele dagen uitgebreid stil bij de ontwikkeling van televisie, met historische foto's, minicolleges en activiteiten voor kinderen en volwassenen.

Op 2 oktober 1951 begon in Nederland het tijdperk van de reguliere televisie-uitzendingen. De eerste landelijke uitzending kwam vanuit de Irene Studio in Bussum. Toch liggen belangrijke wortels van de Nederlandse televisiegeschiedenis ook in Eindhoven. Philips experimenteerde er al tientallen jaren voordat de televisie in Nederlandse huiskamers gemeengoed werd met technieken om bewegend beeld elektronisch over te brengen.

In het Philips Natuurkundig Laboratorium werd in de jaren twintig al gewerkt met onder meer de Nipkowschijf, lichtgevoelige cellen en speciale televisielampen. Vanaf het midden van de jaren dertig volgden praktijkproeven met experimentele televisiezenders en ontvangers.

Na de Tweede Wereldoorlog kwam die ontwikkeling in een stroomversnelling. Vanuit Eindhoven werden vanaf 1948 experimentele televisieprogramma's uitgezonden. Philips werkte tegelijkertijd aan camera's, zendapparatuur, beeldbuizen en televisietoestellen. In 1950 verscheen de TX400U, een televisietoestel gebaseerd op een beeldopbouw van 625 lijnen, de techniek die vervolgens lange tijd de Europese televisiestandaard zou bepalen.

Een jaar later begon de landelijke televisie in Nederland. In die begintijd stonden er naar schatting slechts enkele honderden televisietoestellen in Nederlandse woningen. De uitzendingen namen aanvankelijk bovendien maar enkele uren per week in beslag. Daarna groeide televisie in hoog tempo uit tot een massamedium.

De tijdelijke foto-expositie in Eindhoven laat verschillende fasen uit die ontwikkeling zien. Bezoekers krijgen onder meer beelden te zien van vroege televisieproeven, de eerste uitzendingen en de latere komst van kleurentelevisie.

Ook daarbij speelde Eindhoven een opvallende rol. Philips werkte vanaf de jaren vijftig aan kleurentelevisie en begon in de jaren zestig met proefuitzendingen. Eindhoven kreeg daardoor al kleurbeelden te zien voordat kleurentelevisie in 1967 officieel in Nederland werd ingevoerd.

De tentoonstelling maakt daarmee niet alleen zichtbaar hoe het televisietoestel veranderde. Ook de techniek achter camera's, beeldschermen, uitzendingen en beeldverwerking ontwikkelde zich in enkele tientallen jaren ingrijpend.

De mini-expositie is vanaf vrijdag 2 oktober bij het Philips Museum aan de Emmasingel te bekijken. Volgens de jubileuminformatie van het museum loopt de presentatie tot en met 16 oktober.

Wie meer wil weten over de techniek kan op vrijdag 2, zaterdag 3 en zondag 4 oktober aansluiten bij het minicollege Ver weg kijken.... Daarin komen zowel de technische als maatschappelijke ontwikkelingen van televisie aan bod.

Onderwerpen zijn onder meer de Nipkowschijf, de ontwikkeling van televisieschermen, cameratechniek, digitale televisie en de manier waarop de omroepwereld zich samen met de techniek heeft ontwikkeld. De colleges beginnen alle drie de dagen om 12.00 en 14.30 uur. De reguliere voertaal is Nederlands; Engels is op verzoek mogelijk.

Zaterdag 3 en zondag 4 oktober maakt het Philips Museum daarnaast deel uit van het landelijke Weekend van de Wetenschap. Tijdens die twee dagen is de toegang tot het museum gratis en kunnen bezoekers tussen 11.00 en 17.00 uur binnenlopen zonder vooraf te reserveren.

Voor kinderen zijn er verschillende extra activiteiten rond televisie. Zo kunnen zij tijdens een speurtocht vragen oplossen over de geschiedenis van het medium en meewerken aan een gezamenlijk kunstwerk dat gedurende het weekend verder wordt opgebouwd. Ook kunnen kinderen een eigen mini-televisie van papier maken en ondertussen kennismaken met de techniek achter beeld en televisie.

Het Philips Museum vormt tijdens het wetenschapsweekend samen met onder meer De Ontdekfabriek, Bibliotheek Eindhoven, DIFFER, het Philips Observatorium en verschillende andere organisaties de Eindhovense hotspot van het landelijke evenement.