STRP stopt na twintig jaar: einde van pionier in kunst en technologie

EINDHOVEN – Na twintig jaar verdwijnt STRP uit het Eindhovense culturele landschap. De organisatie achter festivals en programma’s waarin kunst, technologie, muziek en maatschappelijke vraagstukken samenkomen, stopt eind 2026. Op 20 november wordt op Strijp-S afscheid genomen met STRP Endgame. Het digitale archief blijft behouden en wordt ondergebracht bij MU Hybrid Art House.

Daarmee komt een einde aan een initiatief dat vrijwel tegelijk met de herontwikkeling van Strijp-S ontstond. Toen STRP in 2006 begon, was het voormalige Philips-terrein nog volop bezig aan de omslag van afgesloten industriegebied naar een nieuwe stadswijk voor cultuur, technologie, wonen en creatieve bedrijven.

De eerste editie van het festival vond van 24 tot en met 26 maart 2006 plaats in het Klokgebouw. Robotica, interactieve installaties, videokunst, lezingen, film en elektronische muziek werden er in één programma samengebracht. Onder meer Jeff Mills, Joris Voorn, Karl Bartos en Mouse on Mars stonden tijdens die eerste editie op het programma.

In de twintig jaar daarna veranderde STRP verschillende keren van vorm. Grote festivals maakten deels plaats voor tentoonstellingen, performances, gesprekken, onderwijsprogramma’s en projecten waarbij kunstenaars samenwerkten met jonge makers. In totaal kwamen er zestien festivaledities en daarnaast tal van kleinere programma’s en projecten.

STRP ontstond in een periode waarin digitale kunst en de maatschappelijke gevolgen van nieuwe technologie nog een relatief klein terrein binnen de culturele sector vormden. Inmiddels zijn onderwerpen als kunstmatige intelligentie, algoritmes, data, virtual reality en de invloed van technologie op het dagelijks leven gemeengoed geworden in musea, opleidingen en tentoonstellingen.

Daarmee veranderde ook de positie van STRP. Waar de combinatie van kunst en technologie twintig jaar geleden nog uitzonderlijk was, zijn dergelijke programma’s tegenwoordig op veel meer plaatsen te vinden.

Tegelijk nam de concurrentie om bezoekers en financiële middelen toe. Vooral na de coronaperiode bleek het lastig om het publiek weer in dezelfde aantallen naar fysieke evenementen te krijgen. Dat probleem speelde niet alleen bij STRP, maar raakte veel festivals en middelgrote culturele instellingen. Hogere personeels-, productie- en huisvestingskosten zetten de exploitatie verder onder druk.

STRP probeerde daarop de koers te veranderen. De afgelopen jaren kwam meer nadruk te liggen op jongeren, talentontwikkeling en projecten waarbij deelnemers niet uitsluitend bezoeker waren, maar zelf aan producties konden bijdragen. Die werkwijze vroeg veel begeleiding en voorbereiding en leverde niet vanzelfsprekend hogere publieksinkomsten op.

Ook de financiering speelde een belangrijke rol bij het besluit om te stoppen. STRP geeft aan dat een meerjarige subsidie die belangrijk is voor de structurele basis van de organisatie op 31 december 2026 afloopt. Directie en Raad van Toezicht hebben besloten niet verder te gaan met een sterk verkleinde organisatie.

Het totale subsidieverhaal is echter ingewikkelder. In openbare overzichten van Cultuur Eindhoven staat STRP nog vermeld bij de organisaties die voor de periode 2025-2028 subsidie ontvangen binnen de regeling voor professionele kunsten. De organisatie ontving binnen die gemeentelijke regeling in 2025 ruim 357.000 euro.

Landelijk kreeg STRP eerder wel een tegenvaller te verwerken. Voor de culturele basisinfrastructuur van het Rijk voor 2025-2028 werd 377.000 euro subsidie aangevraagd. De Raad voor Cultuur adviseerde om die aanvraag niet te honoreren. Dat advies werd later door het Rijk overgenomen.

De aankondiging van het einde van STRP maakt niet duidelijk welke specifieke meerjarige financieringsstroom op 31 december 2026 wegvalt. Wel staat vast dat de organisatie de totale structurele financiële basis onvoldoende vindt om na dit jaar op een verantwoorde manier verder te gaan.

Hoewel de organisatie verdwijnt, wordt een belangrijk deel van de geschiedenis van STRP bewaard. Het digitale archief en de website worden overgedragen aan MU Hybrid Art House op Strijp-S.

Die bestemming heeft ook een historische betekenis. MU speelde al een rol in de periode waarin de eerste ideeën voor STRP ontstonden. Twintig jaar later komt het materiaal daar opnieuw terecht.

Tijdens de afsluitende STRP Endgame op vrijdag 20 november wordt teruggekeken op twee decennia kunst en technologie. Er komen werken en videobeelden uit het archief, performances en presentaties. Ook wordt een laatste co-creatie gepresenteerd waaraan kunstenaar Deborah Mora en jonge makers werken.

De avond duurt van 18.00 tot 23.00 uur en vindt plaats bij MU aan de Torenallee op Strijp-S. De toegang is gratis, maar bezoekers moeten zich vooraf aanmelden.

De tentoonstelling die voor het afscheid wordt samengesteld blijft na de Endgame staan. Deze is tot en met 3 januari 2027 bij MU te bezoeken.

Voor het zover is, is STRP deze maand nog buiten Eindhoven actief. Drie jonge makers uit het gezamenlijke talentprogramma van STRP en Schemerlicht presenteren van 9 tot en met 19 oktober werk tijdens het Schemerlicht Festival in het Goffertpark in Nijmegen.

Daarna resteert vooral de afbouw van de organisatie en het veiligstellen van twintig jaar digitaal materiaal.

Met het verdwijnen van STRP verliest Eindhoven een cultureel initiatief dat nauw verbonden was met de ontwikkeling van Strijp-S. Het festival begon op een moment dat het voormalige Philips-terrein voor het eerst grootschalig werd opengesteld voor nieuwe functies. Twee decennia later is Strijp-S uitgegroeid tot een van de bekendste creatieve en technologische gebieden van de stad.

STRP heeft die volledige verandering meegemaakt. Eind 2026 houdt de organisatie zelf op te bestaan, maar een belangrijk deel van haar geschiedenis blijft op dezelfde plek achter.