Horeca- en recreatiebedrijven lastig te verkopen: grote verschillen in overnamewaarde

EINDHOVEN – Ondernemers in de horeca, recreatie en toerisme krijgen bij de verkoop van hun bedrijf doorgaans aanzienlijk minder betaald dan ondernemers in andere sectoren. Terwijl de gemiddelde waardering van een Nederlands midden- en kleinbedrijf rond vijf keer het jaarlijkse bedrijfsresultaat ligt, blijft deze in de horeca- en recreatiesector steken op ongeveer 3,3 tot 3,4 keer. Ook voor ondernemers in Eindhoven en de rest van Zuidoost-Brabant is dat een belangrijk gegeven. Een goedlopende onderneming blijkt namelijk niet automatisch een aantrekkelijke overnamekandidaat.

De verschillen in bedrijfswaarderingen zijn aanzienlijk. Uit cijfers over de Nederlandse overnamemarkt blijkt dat horeca-, toerisme- en recreatiebedrijven tot de minst hoog gewaardeerde ondernemingen behoren. Alleen de detailhandel scoort gemiddeld lager.

Het verschil wordt vooral veroorzaakt door de onzekerheden waarmee toekomstige eigenaren rekening moeten houden. Een restaurant, hotel, evenementenbedrijf of recreatieonderneming is vaak sterk afhankelijk van personeel, bezoekersaantallen, de locatie en de inzet van de eigenaar.

Bovendien kunnen stijgende kosten de winstgevendheid snel aantasten. Dat maakt het voor potentiële kopers lastiger om te voorspellen hoeveel geld een onderneming in de toekomst zal verdienen.

Voor Eindhoven is de ontwikkeling relevant. De stad groeit en investeert in een aantrekkelijker centrum, nieuwe horecavoorzieningen en een uitgebreider cultureel en recreatief aanbod. Volgens gemeentelijke gegevens telde Eindhoven in 2025 ongeveer 759 horecaverkooppunten, exclusief hotels.

De groeiende bevolking en de aantrekkingskracht van evenementen, congressen en festivals bieden ondernemers mogelijkheden om hun omzet te vergroten. Tegelijkertijd betekent meer bedrijvigheid niet vanzelfsprekend dat ondernemingen ook winstgevender worden.

Landelijk steeg de horecaomzet in het tweede kwartaal van 2026 met 2,2 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Restaurants en cafés boekten een omzetgroei van 3,2 procent. Hotels zagen hun omzet juist met 2 procent afnemen.

Een extra uitdaging voor hotels en andere aanbieders van overnachtingen is de verhoging van het btw-tarief op logies van 9 naar 21 procent, die begin 2026 werd ingevoerd. Daarnaast blijven personeelskosten, energieprijzen en inkoopuitgaven zwaar wegen op de bedrijfsvoering.

Voor een potentiële koper is daarom niet alleen de omzetontwikkeling belangrijk. Vooral de vraag hoeveel winst structureel overblijft, bepaalt de aantrekkelijkheid van een onderneming.

Een belangrijk struikelblok bij bedrijfsovernames is de afhankelijkheid van de ondernemer zelf.

Bij veel kleinere horecabedrijven is de eigenaar verantwoordelijk voor vrijwel alle belangrijke beslissingen. Van personeelsplanning en leverancierscontacten tot financiën en klantenbinding: zonder de dagelijkse inzet van de ondernemer loopt de bedrijfsvoering mogelijk minder soepel.

Voor een nieuwe eigenaar brengt dat risico's met zich mee. Wanneer het vertrek van de oorspronkelijke ondernemer gevolgen heeft voor de omzet, de klantenkring of de dagelijkse organisatie, kan dat leiden tot een lagere verkoopprijs.

Bedrijven met een zelfstandig functionerend managementteam staan doorgaans sterker. Een duidelijke taakverdeling, betrouwbare bedrijfsprocessen en medewerkers die zelfstandig verantwoordelijkheid kunnen dragen, vergroten de continuïteit.

Niet alle horeca- en recreatiebedrijven kampen met dezelfde problemen. Ondernemingen die hun bedrijfsmodel eenvoudig kunnen uitbreiden, zijn vaak aantrekkelijker voor investeerders.

Denk aan succesvolle restaurantformules die op meerdere locaties kunnen worden toegepast, exploitanten van padelcentra of bedrijven die evenementen organiseren volgens een herkenbaar en herhaalbaar concept.

Voor zulke ondernemingen ligt de waarde niet uitsluitend in hun bestaande activiteiten. Ook de mogelijkheid om nieuwe vestigingen te openen, aanvullende diensten aan te bieden of andere doelgroepen te bereiken, speelt een rol.

Voor ondernemers in de Brainportregio kan dit kansen bieden. De aanwezigheid van internationale bedrijven, een groeiende bevolking en een omvangrijke zakelijke markt vormen een interessante omgeving voor vernieuwende horeca- en vrijetijdsconcepten.

Of een onderneming daadwerkelijk kan doorgroeien, hangt echter af van de financiële prestaties, de beschikbare capaciteit en de mate waarin het concept onafhankelijk van de oorspronkelijke eigenaar functioneert.

Een goed concept en een sterke reputatie zijn niet voldoende om een hogere verkoopprijs te rechtvaardigen. Kopers willen inzicht in de financiële prestaties en de factoren die deze resultaten bepalen.

Daarbij spelen onder meer de gemiddelde besteding per bezoeker, bezettingsgraden, personeelskosten, terugkerende klanten en de winstgevendheid van afzonderlijke activiteiten een rol.

Voor restaurants kan bijvoorbeeld worden gekeken naar de omzet per beschikbare zitplaats en de verhouding tussen personeelskosten en opbrengsten. Hotels worden mede beoordeeld op kamerbezetting en opbrengsten per kamer. Bij recreatiebedrijven zijn onder meer bezoekersaantallen, reserveringen en seizoensinvloeden belangrijk.

Bedrijven die deze informatie structureel verzamelen, kunnen beter aantonen hoe hun resultaten tot stand komen. Dat helpt niet alleen tijdens een verkoopproces, maar maakt het ook eenvoudiger om tijdig bij te sturen wanneer kosten stijgen of bezoekersaantallen teruglopen.

Een belangrijk verschil tussen horeca- en recreatiebedrijven en veel andere ondernemingen is de verhouding tussen groei en kosten.

Wanneer een restaurant meer gasten ontvangt, zijn vaak ook extra medewerkers, meer inkoop en aanvullende voorzieningen noodzakelijk. De omzet kan daardoor stijgen zonder dat de winst in hetzelfde tempo toeneemt.

Bedrijven die hun bedrijfsvoering efficiënter organiseren, kunnen zich onderscheiden. Slimmere personeelsplanning, betere voorraadbeheersing en het verminderen van verspilling kunnen rechtstreeks bijdragen aan het bedrijfsresultaat.

Ook digitale reserveringssystemen en inzicht in klantgedrag kunnen helpen om de beschikbare capaciteit beter te benutten.

Voor investeerders en strategische kopers zijn zulke verbeteringen interessant, omdat zij de afhankelijkheid van externe omstandigheden kunnen verminderen.

Ondernemers die hun bedrijf op termijn willen verkopen, doen er verstandig aan ruim voor de daadwerkelijke verkoop naar hun bedrijfsstructuur te kijken.

Een stabiele winstontwikkeling, heldere financiële administratie, goed vastgelegde bedrijfsprocessen en een betrouwbare personeelsorganisatie vergroten de kans dat een koper vertrouwen heeft in de toekomstige prestaties.

Daarnaast spelen praktische zaken een belangrijke rol. De looptijd van een huurcontract, noodzakelijke investeringen, vergunningen en eventuele schulden kunnen de uiteindelijke verkoopprijs beïnvloeden.

De gemiddelde waarderingsfactor is bovendien geen vaste verkoopprijs. De omvang, financiële positie en groeimogelijkheden van individuele ondernemingen kunnen tot grote verschillen leiden.

Voor de Eindhovense horeca- en recreatiesector betekent dit dat vooral bedrijven die niet uitsluitend afhankelijk zijn van hun locatie, de dagelijkse inzet van de eigenaar of tijdelijke bezoekersdrukte, betere mogelijkheden hebben om bij een overname een hogere waarde te realiseren.

De belangrijkste uitdaging is daarmee niet alleen om meer gasten of bezoekers aan te trekken, maar vooral om een onderneming op te bouwen die ook zonder de oorspronkelijke eigenaar succesvol kan blijven functioneren.