Bijzonder schouwspel boven Eindhoven: deze week tientallen vallende sterren te zien

Wie deze week vroeg opstaat, kan boven Eindhoven een bijzonder natuurverschijnsel bewonderen. In de nacht van woensdag 21 op donderdag 22 oktober trekt de meteorenzwerm Orioniden op zijn hoogtepunt voorbij. Bij helder weer kunnen tientallen lichtstrepen per uur aan de hemel verschijnen. Vooral in de uren voor zonsopkomst is de kans groot om ze te ontdekken.

De komende nachten is het drukker dan normaal aan de sterrenhemel. Dat komt doordat de aarde door een enorme wolk van kleine stofdeeltjes beweegt. Deze deeltjes veroorzaken de jaarlijkse sterrenregen van de Orioniden, die rond 22 oktober het best zichtbaar is.

Voor inwoners van Eindhoven is donderdagochtend het interessantste moment. Tussen ongeveer 04.00 en 06.00 uur zijn de omstandigheden astronomisch gezien gunstig. Rond 06.00 uur staat het punt waaruit de meteoren lijken te komen hoog aan de zuidelijke hemel.

Onder ideale omstandigheden kunnen tijdens de drukste uren ongeveer twintig tot dertig meteoren per uur zichtbaar zijn. Daarvan behoren er naar verwachting tien tot vijftien tot de Orioniden. De overige lichtstrepen zijn afkomstig van andere meteorenzwermen of losse stofdeeltjes uit de ruimte.

Dat betekent niet dat iedereen daadwerkelijk zoveel vallende sterren zal zien. Straatverlichting, gebouwen en bewolking kunnen het zicht flink beperken. Ook verschijnen meteoren niet met vaste tussenpozen. Soms blijft het minutenlang rustig, waarna meerdere lichtstrepen kort na elkaar opduiken.

Een donkere omgeving met vrij uitzicht biedt de beste mogelijkheden. Midden in het Eindhovense centrum zorgt de verlichting van winkels, wegen en gebouwen ervoor dat vooral de helderste meteoren zichtbaar blijven.

Een mogelijke locatie is het Henri Dunantpark in Woensel-Noord. Daar zijn open plekken te vinden waar een groter deel van de hemel zichtbaar is. Wie de mogelijkheid heeft om verder buiten de bebouwde kom te gaan kijken, kan op een donkere locatie doorgaans nog meer meteoren ontdekken.

Een telescoop of verrekijker is niet nodig. Sterker nog, met het blote oog is het verschijnsel beter te volgen. Het helpt om minstens twintig minuten aan de duisternis te wennen en ondertussen niet voortdurend op een fel telefoonscherm te kijken.

De maan kan dit jaar aanvankelijk voor hinder zorgen. In de nacht van woensdag op donderdag is deze voor ongeveer tachtig procent verlicht, waardoor zwakke lichtstrepen moeilijker te onderscheiden zijn.

Rond 03.30 uur verdwijnt de maan echter onder de horizon. Daarna wordt de hemel donkerder en verbeteren de omstandigheden voor sterrenkijkers. Vanaf ongeveer 06.20 uur begint de eerste astronomische ochtendschemering, waardoor het zicht geleidelijk weer afneemt. De zon komt donderdag in Eindhoven rond 08.13 uur op.

Of het schouwspel daadwerkelijk goed zichtbaar wordt, hangt vooral af van het weer. Voor de komende dagen wordt wisselvallig herfstweer verwacht. Voldoende opklaringen zijn daarom belangrijk. Wie wil gaan kijken, doet er verstandig aan kort voor vertrek de actuele bewolking te controleren.

Achter de Orioniden gaat een bijzonder verhaal schuil. De stofdeeltjes zijn afkomstig van de komeet Halley, die tijdens zijn rondreis door het zonnestelsel materiaal achterlaat.

Wanneer de aarde deze stofbaan kruist, dringen kleine deeltjes met enorme snelheid de atmosfeer binnen. Daarbij ontstaat het felle licht dat vanaf de grond zichtbaar is. Het gaat dus niet om echte sterren die naar beneden vallen.

De Orioniden behoren bovendien tot de snelste bekende meteorenzwermen. De deeltjes bereiken snelheden van ongeveer 66 kilometer per seconde, omgerekend bijna 238.000 kilometer per uur. Sommige meteoren laten een kort nagloeiend spoor achter.

De komeet Halley zelf is pas in 2061 weer in de buurt van de aarde te verwachten. Voor de jaarlijkse sterrenregen hoeven liefhebbers gelukkig niet zo lang te wachten.

Wie donderdagochtend niet kan kijken, hoeft het verschijnsel niet meteen te missen. Ook in de vroege ochtend van woensdag 21, vrijdag 23 en zaterdag 24 oktober is sprake van verhoogde meteorenactiviteit.

De Orioniden blijven zelfs tot begin november actief, al neemt het aantal vallende sterren na de piek geleidelijk af.

Voor Eindhovense sterrenliefhebbers is de boodschap eenvoudig: warme kleding aantrekken, een donkere plek opzoeken en vooral geduld meenemen. Met een heldere hemel kan een vroege wekker deze week zomaar een bijzonder uitzicht opleveren.