Einde aan de afvalcontainertruc: steeds meer Eindhovense bakken openen alleen nog met milieupas

Een ov-chipkaart, bankpas of bibliotheekpas tegen de kaartlezer houden en de ondergrondse afvalcontainer sprong open. Jarenlang was het in Eindhoven een bekende truc. Afvalinzamelaar Cure maakt daar nu stap voor stap een einde aan. Ongeveer driekwart van de ondergrondse restafvalcontainers zou inmiddels uitsluitend nog reageren op de officiële milieupas.

Wie in Eindhoven zijn restafval naar een ondergrondse container brengt, zal steeds vaker de Cure-milieupas tevoorschijn moeten halen. De software van de containers wordt aangepast, zodat willekeurige kaarten niet langer als sleutel kunnen dienen. Voor het einde van 2026 moeten volgens Cure alle ondergrondse restafvalcontainers zijn omgezet.

Daarmee verdwijnt een merkwaardige situatie die jarenlang bestond. Hoewel de containers officieel met een gemeentelijke pas geopend moesten worden, bleek in de praktijk vrijwel iedere kaart met een geschikte chip te werken.

De Cure-milieupas werd in het najaar van 2021 bij alle Eindhovense huishoudens bezorgd. De pas verving de oude stadspas en was destijds bedoeld voor toegang tot de twee milieustraten in Eindhoven en voor het openen van ondergrondse restafvalcontainers. Vanaf november 2021 konden inwoners de nieuwe pas gebruiken; vanaf 1 januari 2022 verviel de oude stadspas voor de milieustraten.

De pas is niet gekoppeld aan een persoon, maar aan een woning. Per adres werd één exemplaar verstrekt, dat bij een verhuizing in het huis moest achterblijven. Wethouder Rik Thijs lichtte de invoering destijds namens de gemeente toe. Frans van Strijp was daarbij als directeur van Cure verantwoordelijk voor de afvalinzameling.

Ondanks de komst van de milieupas bleven veel kaartlezers jarenlang ook andere passen accepteren. Dat was deels een bewuste keuze. De gedachte was dat een vuilniszak beter ín de container kon belanden dan ernaast. Nu de techniek het mogelijk maakt uitsluitend de chip van een geldige milieupas te herkennen, kiest Cure voor een strenger systeem.

Volgens Cure-directeur Frans van Strijp is de wijziging vooral bedoeld om de afvalinzameling eerlijker te maken en zogenoemd afvaltoerisme tegen te gaan. De ondergrondse restafvalcontainers zijn in de eerste plaats bedoeld voor bewoners van flats, appartementen en bovenwoningen die geen eigen restafvalcontainer hebben. Cure bevestigt dat deze bewoners tegenwoordig een milieupas nodig hebben om de bakken te openen.

Door de kaartlezers strenger af te stellen, moeten alleen passen die aan een Eindhovens adres zijn gekoppeld nog toegang geven. Voor studentenhuizen en woningen die in meerdere wooneenheden zijn gesplitst, wordt volgens de aangeleverde voortgangsinformatie nog bekeken of een uitzondering nodig is.

De belangrijkste vraag is wat de maatregel doet met het afval dat naast containers wordt achtergelaten. Wie geen geldige pas bij zich heeft, zou zijn vuilniszak immers alsnog op straat kunnen zetten.

Volgens de voortgangscijfers over het eerste kwartaal van 2026 is vooralsnog geen blijvend positief of negatief effect zichtbaar. Kort na het aanpassen van een container verandert de hoeveelheid bijgeplaatst afval, maar na ongeveer drie tot vier weken zou die weer op het oude niveau liggen.

Het totale aantal meldingen van afval naast containers en ander zwerfvuil blijft ondertussen hoog. Volgens de aangeleverde cijfers kwamen uit Oud-Woensel, waaronder de omgeving van de Kruisstraat en Woenselse Markt, in 2026 al meer dan zeshonderd meldingen. Oud-Gestel en Woensel-Zuid zouden ieder rond de vijfhonderd meldingen tellen.

Ook de rekening voor het opruimen loopt op. In 2025 bedroegen de kosten volgens de aangeleverde rapportage ongeveer 494.000 euro. Voor 2026 wordt uitgegaan van 528.000 euro, bijna 25.000 euro meer dan eerder was geraamd.

Cure kan afval dat naast een ondergrondse container staat niet simpelweg laten liggen totdat de gewone inzamelwagen komt. De kraanwagen kan de container dan vaak niet veilig optillen. Valt afval in de put, dan kan de container na het legen bovendien niet meer worden teruggeplaatst. Eerst moet daarom een andere vrachtwagen langskomen om de omgeving en de put vrij te maken. Cure bevestigt dat deze extra opruimronde noodzakelijk is voordat de container kan worden geleegd.

Dat maakt iedere achtergelaten zak relatief kostbaar. De gemeente en Cure proberen het probleem daarom niet alleen technisch, maar ook met toezicht en handhaving aan te pakken. In 2025 werd al aangekondigd dat Cure zelf meer controles op illegaal bijgeplaatst afval zou gaan uitvoeren.

In de Eindhovense politiek wordt afval naast containers al langer omschreven als een mentaliteitsprobleem. Sommige inwoners denken dat het snel opruimen van vuilniszakken juist uitnodigt om de volgende keer opnieuw afval achter te laten. Cure heeft echter weinig ruimte om afval te laten staan: volle of geblokkeerde containerlocaties zorgen voor nieuwe storingen, extra vervuiling en hogere kosten.

De nieuwe software maakt in ieder geval een einde aan het gebruik van Eindhovense containers door mensen zonder geldige milieupas. Of daarmee ook de bergen vuilniszakken naast de bakken verdwijnen, is veel minder zeker. De eerste resultaten wijzen erop dat een digitale slotwisseling alleen niet voldoende is. Uiteindelijk blijft een schone straat ook afhankelijk van het gedrag van de mensen die er wonen.