GLOW voorbij, maar stroomproblemen Eindhoven blijven: waarom lichtfestival ondanks netcongestie kon doorgaan

Terwijl duizenden nieuwe woningen in Eindhoven voorlopig niet op het elektriciteitsnet kunnen worden aangesloten, stond de stad de afgelopen acht avonden volop in het licht. GLOW 2026 werd zaterdagavond afgesloten, ondanks de toenemende druk op het stroomnet. Dat lijkt tegenstrijdig. Toch hoeft een groot lichtfestival niet automatisch een grote extra belasting voor het elektriciteitsnet te betekenen. Het verschil zit vooral in de manier waarop elektriciteit wordt gebruikt.

Eindhoven kampt met een groeiend elektriciteitsprobleem. De ontwikkeling van nieuwe woonwijken, uitbreiding van bedrijven en verduurzaming van bestaande gebouwen lopen steeds vaker tegen de grenzen van het stroomnet aan. Tegelijkertijd veranderden tijdens GLOW tientallen lichtinstallaties, projecties en andere kunstwerken het centrum acht avonden lang in een kleurrijk spektakel.

De editie van 2026 vond plaats van 7 tot en met 14 november. Niet alleen Eindhoven, maar ook Helmond, Best, Oirschot, Veldhoven en Lieshout deden mee. Het festival bracht bezoekers op de been in een periode waarin de discussie over de beschikbare stroomcapaciteit steeds urgenter wordt.

Hoe nijpend de situatie inmiddels is, blijkt uit de meest recente cijfers over de Eindhovense woningbouw. Eind september werd duidelijk dat slechts dertien bouwprojecten, samen goed voor 2.156 woningen, voorlopig voldoende transportcapaciteit krijgen toegewezen.

Voor 59 andere projecten, met in totaal 10.845 geplande woningen, is momenteel geen ruimte beschikbaar. Deze projecten komen op een wachtlijst terecht. Daarmee dreigt een aanzienlijk deel van de Eindhovense bouwplannen vertraging op te lopen.

Vooral in Eindhoven-West zijn de problemen groot. Daar geldt sinds juli 2026 een aansluitpauze voor nieuwe en zwaardere aansluitingen. Ook in andere delen van de stad wordt de beschikbare capaciteit steeds beperkter.

De gevolgen reiken verder dan alleen woningbouw. Ook ondernemers, scholen en maatschappelijke voorzieningen kunnen worden geraakt. Bovendien komt de ambitie om tot 2036 ongeveer 40.000 woningen te bouwen onder druk te staan.

Dat GLOW ondanks de problemen op het elektriciteitsnet kon doorgaan, heeft vooral te maken met het verschil tussen tijdelijk en structureel stroomgebruik.

Bij evenementen kunnen lichtinstallaties gebruikmaken van bestaande elektriciteitsaansluitingen. Op locaties waar dat niet mogelijk of onvoldoende is, kunnen tijdelijke voorzieningen worden ingezet. Denk aan mobiele batterijen of aggregaten waarmee kunstwerken van energie worden voorzien.

Het belangrijkste verschil met een nieuwbouwproject is dat een tijdelijk evenement niet automatisch een nieuwe, permanente aansluiting of uitbreiding van de beschikbare netcapaciteit nodig heeft.

Bij woningbouw en bedrijfsvestigingen gaat het juist vaak om structureel extra vermogen dat jarenlang beschikbaar moet zijn. Een evenement dat slechts acht avonden duurt, heeft doorgaans een andere energiebehoefte.

Daar komt bij dat een vol stroomnet niet betekent dat er op ieder moment helemaal geen elektriciteit meer beschikbaar is. De grootste problemen ontstaan wanneer de vraag naar stroom op bepaalde momenten hoger dreigt te worden dan het elektriciteitsnet aankan.

Hoewel de lichtshows tijdens GLOW indrukwekkend waren, blijkt uit eerdere edities dat het elektriciteitsverbruik van de kunstwerken relatief bescheiden kan zijn.

In 2024 werd voor de lichtinstallaties een verbruik van ongeveer 4.727 kilowattuur berekend. Een jaar eerder lag dat rond de 4.750 kilowattuur.

Die cijfers hebben uitsluitend betrekking op de lichtkunstwerken en geven niet automatisch het volledige energieverbruik van de organisatie, het vervoer en alle andere festivalactiviteiten weer. Voor de zaterdag afgesloten editie van 2026 zijn nog geen definitieve verbruikscijfers in deze vergelijking opgenomen.

Bovendien is het totale stroomverbruik iets anders dan de belasting van het elektriciteitsnet op een bepaald moment. Een installatie kan gedurende meerdere avonden elektriciteit gebruiken zonder voortdurend een groot vermogen nodig te hebben.

Juist dat onderscheid is belangrijk bij netcongestie. Netbeheerders moeten niet alleen rekening houden met hoeveel elektriciteit wordt gebruikt, maar vooral met hoeveel vermogen op hetzelfde moment door het netwerk moet worden vervoerd.

Het beperken van de milieubelasting is ook bij een lichtfestival een belangrijk aandachtspunt. Energiezuinige verlichting speelt daarbij een grote rol.

Moderne LED-technologie maakt het mogelijk om met relatief weinig elektriciteit uitgebreide lichtshows en projecties te realiseren. Ook kunnen materialen en onderdelen van installaties opnieuw worden gebruikt, waardoor minder nieuwe grondstoffen nodig zijn.

Daarnaast kunnen batterijsystemen op bepaalde locaties een alternatief vormen voor dieselgeneratoren. Zulke systemen leveren tijdelijk stroom zonder dat een kunstwerk op dat moment rechtstreeks elektriciteit van het lokale net hoeft af te nemen.

Daarmee verdwijnt de energiebehoefte overigens niet. Batterijen moeten zelf worden opgeladen en het gebruik ervan vraagt om een zorgvuldige planning.

Ook het vervoer van bezoekers speelt een rol bij de duurzaamheid van een festival. Tijdens GLOW werd daarom het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer gestimuleerd.

Nu de lichtinstallaties weer worden afgebouwd, blijft de vraag hoe Eindhoven in de toekomst moet omgaan met het toenemende stroomtekort. Daarbij verdienen ook grote evenementen aandacht.

Moeten gemeenten bij het toestaan van dergelijke activiteiten nadrukkelijker rekening houden met de beschikbare elektriciteitscapaciteit?

Eindhoven heeft inmiddels onderzoek gedaan naar de gevolgen van netcongestie voor de ontwikkeling van de stad. Daarbij wordt onder meer gekeken naar slimmer gebruik van bestaande aansluitingen, energieopslag en mogelijkheden om elektriciteitsverbruik beter over de dag te verdelen.

Voor tijdelijke evenementen kan het steeds belangrijker worden om vooraf duidelijk te maken waar stroom vandaan komt, hoeveel vermogen nodig is en of voorzieningen tijdens drukke momenten extra belasting veroorzaken.

Dat geldt niet uitsluitend voor lichtfestivals, maar ook voor andere evenementen waarvoor tijdelijke elektrische installaties nodig zijn.

Met het einde van GLOW 2026 zijn de lichtkunstwerken weer uit het straatbeeld aan het verdwijnen. Wat blijft, is de tegenstelling tussen een stad die internationaal bekendstaat om licht en technologische innovatie en een regio waarin de grenzen van de elektriciteitsvoorziening steeds nadrukkelijker voelbaar worden.

Voor Eindhoven is GLOW immers meer dan een cultureel evenement. Het festival past bij de geschiedenis van de stad als centrum van licht en technologie. Tegelijkertijd maakt de situatie duidelijk hoe ingewikkeld de energietransitie in de Brainportregio is geworden.

Terwijl lichtkunstenaars met slimme technieken steeds efficiënter gebruikmaken van elektriciteit, wachten bouwprojecten en ondernemingen op uitbreiding van hetzelfde stroomnet.

GLOW is daarmee niet de oorzaak van het tekort aan capaciteit. Ook het afgelasten van het festival zou de bestaande wachtlijsten niet vanzelf hebben opgelost. Wel maakt de discussie rond het stroomgebruik duidelijk hoe belangrijk een zorgvuldige verdeling van de beschikbare elektriciteit is geworden.

Na acht avonden vol lichtkunst is GLOW 2026 voorbij. De grotere uitdaging voor Eindhoven blijft echter bestaan: ervoor zorgen dat er in de toekomst niet alleen voldoende elektriciteit beschikbaar is voor tijdelijke evenementen, maar vooral ook voor de woningen, bedrijven en voorzieningen die de groeiende stad nodig heeft.