NAVO-tanker uit Eindhoven urenlang boven Polen tijdens Russische aanval op Oekraïne

EINDHOVEN – Terwijl vanaf Vliegbasis Eindhoven overdag tientallen militaire vluchten worden uitgevoerd voor de internationale oefening Falcon Leap, vertrok in de nacht van maandag op dinsdag een Airbus A330 MRTT voor een heel andere missie. Het tank- en transportvliegtuig vloog vanuit Eindhoven naar Polen, waar het Poolse militaire vliegtuigen ondersteunde die waren ingezet vanwege een grootschalige Russische luchtaanval op Oekraïne.

Het toestel vertrok vanaf Eindhoven en was tussen ongeveer 02.30 en 07.00 uur betrokken bij de operatie boven Polen. Poolse militaire vliegtuigen waren in diezelfde periode actief langs de oostelijke grens van het land.

Polen bracht uit voorzorg gevechtsvliegtuigen in de lucht vanwege Russische aanvallen op doelen in Oekraïne. Ook grondgebonden luchtverdediging en radarinstallaties werden in verhoogde staat van paraatheid gebracht.

Inwoners van de Poolse provincies Lublin en Subkarpaten, beide aan de grens met Oekraïne, kregen gedurende de nacht een waarschuwing vanwege de militaire activiteit in het luchtruim.

De Airbus die vanuit Eindhoven naar Polen vloog behoort tot de Multinational Multi-Role Tanker Transport Fleet. De internationale eenheid beschikt over speciaal aangepaste Airbus A330's die verschillende militaire taken kunnen uitvoeren.

De belangrijkste daarvan is het in de lucht bijtanken van andere vliegtuigen. Gevechtsvliegtuigen kunnen daardoor aanzienlijk langer in de lucht blijven zonder naar een vliegbasis terug te hoeven keren.

Daarnaast kunnen de toestellen militairen en vracht over grote afstanden vervoeren en worden ze gebruikt voor medische evacuaties.

Tijdens de nachtelijke inzet ondersteunde de A330 de militaire luchtoperatie boven Polen. Publiek is niet bevestigd welke vliegtuigen tijdens deze specifieke vlucht daadwerkelijk brandstof van de Airbus hebben ontvangen.

Dat onderscheid is belangrijk: de aanwezigheid van een tankvliegtuig bij een luchtoperatie betekent niet automatisch dat openbaar kan worden vastgesteld welke toestellen zijn bijgetankt.

De Poolse maatregelen hielden verband met een omvangrijke Russische luchtaanval op Oekraïne.

Volgens informatie uit Oekraïne werden gedurende de nacht tientallen raketten en grote aantallen drones ingezet. Vanwege aanvallen relatief dicht bij het Poolse grondgebied activeert Polen regelmatig preventief delen van zijn luchtverdediging.

Daarbij worden gevechtsvliegtuigen in gereedheid gebracht of daadwerkelijk de lucht ingestuurd. Tankvliegtuigen maken het mogelijk dergelijke toestellen langer boven het oosten van Polen beschikbaar te houden.

Nadat het onmiddellijke gevaar was geweken, werd de verhoogde Poolse militaire paraatheid in de loop van dinsdagochtend weer beëindigd.

Er zijn geen aanwijzingen dat tijdens deze operatie een aanval op Pools grondgebied heeft plaatsgevonden.

De inzet laat opnieuw zien dat Vliegbasis Eindhoven veel meer is dan alleen een Nederlandse militaire luchthaven.

Eindhoven is de belangrijkste operationele basis van de internationale MRTT-eenheid. Een deel van de vliegtuigen staat in Duitsland, maar vijf A330 MRTT's hebben Eindhoven als thuisbasis.

De toestellen zijn gezamenlijk beschikbaar voor verschillende Europese NAVO-landen.

De internationale vloot bereikte eerder dit jaar de volledige operationele status. Daardoor kan zij zelfstandig worden ingezet voor onder meer luchtbijtanken, strategisch transport en medische evacuaties.

De vloot wordt bovendien verder uitgebreid. Uiteindelijk moet het gezamenlijke programma uit twaalf A330 MRTT's bestaan.

Voor de NAVO zijn tankvliegtuigen vooral belangrijk aan de oostelijke flank. Gevechtsvliegtuigen die het luchtruim boven Polen, de Baltische staten en andere delen van Oost-Europa bewaken, kunnen dankzij vliegende tankstations langduriger operationeel blijven.

Het is niet de eerste opvallende inzet vanuit Eindhoven in korte tijd.

Eind augustus vlogen A330 MRTT's meerdere dagen achter elkaar vanuit Eindhoven richting de Noord- en Oostzee. Daar werden langdurige tankerpatronen gevlogen in een gebied waar tegelijkertijd verschillende NAVO-verkennings-, radar- en gevechtsvliegtuigen actief waren.

Ook toen lag een deel van de activiteit in de omgeving van de oostelijke NAVO-flank en het Oostzeegebied.

De vlucht naar Polen onderscheidt zich doordat het tankvliegtuig nu werd ingezet op het moment dat de Poolse krijgsmacht daadwerkelijk aanvullende luchtverdedigingsmaatregelen nam vanwege Russische aanvallen op Oekraïne.

Op Vliegbasis Eindhoven speelt zich ondertussen nog een tweede grote militaire operatie af.

Sinds maandag wordt vanaf de basis Falcon Leap 2026 gehouden. Militairen uit elf landen trainen tot en met 18 september gezamenlijk met transportvliegtuigen, vracht en parachutisten.

Daardoor zijn deze week onder meer C-130 Hercules-vliegtuigen, Airbus A400M's, C-295's, een C-27J en een Portugese KC-390 vanuit Eindhoven actief.

De Falcon Leap-vluchten zijn vooraf geplande oefeningen en staan los van de nachtelijke MRTT-inzet boven Polen.

Het contrast is wel opvallend. Terwijl internationale militairen overdag vanuit Eindhoven trainen voor toekomstige luchtlandingsoperaties, kan vanaf dezelfde basis enkele uren later een tankvliegtuig vertrekken om een daadwerkelijke luchtverdedigingsoperatie aan de oostkant van Europa te ondersteunen.

Daarmee wordt de veranderende positie van Vliegbasis Eindhoven steeds zichtbaarder.

De basis huisvest Nederlandse militaire transportvliegtuigen, buitenlandse eenheden tijdens oefeningen en de internationale MRTT-vloot. Vanaf eind 2027 moeten daar bovendien de eerste nieuwe Nederlandse C-390-transportvliegtuigen worden gestationeerd.

Voor Eindhoven betekent dit dat militaire ontwikkelingen honderden of zelfs duizenden kilometers verderop steeds vaker rechtstreeks terug te zien zijn in vliegbewegingen vanaf de lokale basis.

De nachtelijke vlucht naar Polen is daar opnieuw een voorbeeld van: een Airbus die in het donker vanuit Eindhoven vertrekt, kan enkele uren later onderdeel zijn van de luchtverdediging aan de oostelijke grens van het NAVO-gebied.