Paarse pracht aan de rand van Eindhoven: ook Schuttersbosch krijgt nieuwe natuur

EINDHOVEN – Wie in augustus paarse heide wil zien, hoeft vanuit Eindhoven niet ver te reizen. Aan de zuidoostkant van de stad begint bij de Stratumse Heide al een landschap van bos, vennen en open heideterreinen. Juist deze weken begint de struikheide aan haar kleurrijkste periode. Tegelijkertijd verandert er meer in het gebied: in het aangrenzende Schuttersbosch krijgt duizenden stuks jonge aanplant dit jaar de kans uit te groeien tot een gevarieerder en sterker bos.

Augustus en september zijn normaal gesproken de maanden waarin struikheide bloeit. Omdat niet iedere plant op hetzelfde moment begint, ontstaat de paarse kleur geleidelijk en blijft die gedurende enkele weken zichtbaar.

Voor Eindhovenaren ligt een van de dichtstbijzijnde mogelijkheden vrijwel tegen de stad aan. De Stratumse Heide en het Schuttersbosch vormen samen een afwisselend natuurgebied met bos, open terrein en verschillende vennen. Het gebied maakte oorspronkelijk deel uit van een veel opener heidelandschap, waarna grote delen met grove den werden beplant voor houtproductie.

Wie er deze zomer wandelt, ziet niet alleen het bestaande landschap. In het Schuttersbosch is de afgelopen tijd flink gewerkt aan de toekomst van het bos.

Op 24 januari hielpen ruim 130 buurtbewoners, gezinnen, studenten en andere vrijwilligers met het planten van meer dan 2.000 inheemse bomen en struiken. Onder meer winterlinde, hazelaar, haagbeuk, veldesdoorn, ratelpopulier en tamme kastanje kregen een plek in het gebied.

Vijf maanden later bleek de jonge aanplant op verschillende plaatsen goed aan te slaan. Na een aanvankelijk droge periode viel voldoende regen om de jonge bomen en struiken op gang te helpen. Brabants Landschap laat de aanplant voorlopig verder ontwikkelen en controleert het gebied periodiek.

De nieuwe begroeiing moet het Schuttersbosch gevarieerder maken. Meer verschillende boom- en struiksoorten zijn niet alleen gunstig voor insecten en vogels, maar maken het bos volgens de natuurbeheerder ook beter bestand tegen perioden van extreme droogte of juist veel neerslag.

De veranderingen staan niet op zichzelf. De afgelopen jaren zijn delen van het Schuttersbosch en de Stratumse Heide al aangepakt. Daarbij werden onder meer Amerikaanse eiken en grove dennen verwijderd om andere bomen en struiken meer ruimte te geven.

Een deel van het gebied veranderde bovendien door werkzaamheden aan de grote rioolleiding ten zuiden van Eindhoven. Voor die leiding moest een strook bos verdwijnen. Op die plek keren geen grote bomen terug vanwege de ondergrondse infrastructuur. Het terrein wordt in plaats daarvan ingericht met struiken en heide.

Ook de begrazing speelt een rol bij het openhouden van het landschap. Schotse hooglanders worden in het gebied ingezet en kunnen door een aangepast raster een groter terrein begrazen. Daarmee wordt voorkomen dat open delen te snel volledig dichtgroeien.

Tussen het bos liggen verschillende vennen. Twee daarvan zijn het Kanunnikesven en het Rietven. Vooral het Kanunnikesven is bijzonder door het aanwezige actieve hoogveen, een zeldzaam natuurtype waarbij veenmossen nog daadwerkelijk nieuw veen vormen. Rond beide vennen zijn eerder maatregelen uitgevoerd om de waterhuishouding en kwetsbare vegetatie te beschermen.

Daarmee biedt de Stratumse Heide meer dan alleen een paarse wandeling. Bos, vennen, grazers en heideterreinen liggen er op korte afstand van elkaar en vrijwel direct aan de bebouwde kom van Eindhoven.

Wie grotere heidevelden zoekt, kan vanuit Eindhoven verder zuidwaarts. Via het grotere natuurgebied De Groote Heide loopt het groene landschap door richting Heeze-Leende, Valkenswaard en de Belgische grens. Ook de Strabrechtse Heide bij Heeze en de Malpie bij Valkenswaard behoren tot de bekende plekken in de regio om in de nazomer heide te bekijken.

Maar voor een korte wandeling is een verre rit niet nodig. Juist de Stratumse Heide laat zien dat het typische Brabantse heidelandschap vrijwel aan Eindhoven vastzit.

En dit jaar valt er nog iets extra's te zien: naast het paars van de heide staat in het Schuttersbosch een nieuwe generatie bomen en struiken aan het begin van een ontwikkeling die pas over vele jaren volledig zichtbaar zal zijn.

Bezoekers doen er goed aan rekening te houden met de toegangsregels in het gebied. Waar begrazing plaatsvindt, geldt dat bezoekers op wegen en paden moeten blijven en honden aangelijnd moeten zijn.