Sint-Petruskerk opent deuren op datum die geschiedenis van kerk voorgoed veranderde

EINDHOVEN – Bezoekers kunnen tijdens Open Monumentendag een kijkje nemen in de monumentale Sint-Petruskerk in Woensel. Dat gebeurt dit jaar op een wel heel bijzondere datum. Op zaterdag 12 september is het precies 151 jaar geleden dat tijdens de bouw de toren van de kerk instortte.

De neogotische kerk aan de Kloosterdreef is op zaterdag 12 september van 10.00 tot 16.00 uur toegankelijk. Een dag later kunnen bezoekers er volgens het programma van 12.00 tot 16.00 uur terecht. De Sint-Petruskerk is een rijksmonument en behoort al generaties lang tot de markante gebouwen van Woensel.

Tijdens het monumentenweekend ligt de nadruk niet alleen op het kerkgebouw zelf. Ook het interieur, de religieuze kunst en het grote orgel zijn te bekijken. Bij de hoofdingang staan beelden die zijn gemaakt door het voormalige Eindhovense Atelier Custers. De vier evangelisten zijn er afgebeeld, terwijl boven de entree Sint Petrus staat, met aan weerszijden knielende engelen.

Vooral de geschiedenis van de toren maakt de openstelling van zaterdag bijzonder. Op 12 september 1875, rond acht uur in de ochtend, ging het tijdens de bouw volledig mis. De toenmalige toren bezweek onder zijn eigen gewicht en stortte naar beneden. Daarbij werd ook een gedeelte van de kerk verwoest. De al gebouwde pastorie naast de kerk bleef gespaard.

De kerk werd ontworpen door de Tilburgse architect Hendrik Jacobus van Tulder, die in Brabant verantwoordelijk was voor meerdere grote kerkgebouwen. In Eindhoven ontwierp hij onder meer ook de Sint-Joriskerk in Stratum. Ondanks de zware tegenslag tijdens de bouw werd de Sint-Petruskerk uiteindelijk in 1880 ingewijd.

Woensel moest vervolgens tientallen jaren wachten op een nieuwe toren. Die werd aan het begin van de twintigste eeuw ontworpen door de Eindhovense architect Louis Kooken. Ook zijn naam is op tal van plaatsen in de stad terug te vinden. Kooken werkte onder meer aan woningen in Philipsdorp en gebouwen op het huidige NRE-terrein.

Een ander bijzonder onderdeel van de kerk staat hoog boven de kerkvloer. Het grote orgel werd gebouwd door de Duitse orgelbouwer E.F. Walcker & Cie. De opdracht werd in 1896 verstrekt en het instrument, met opusnummer 780, werd in het voorjaar van 1897 in gebruik genomen.

Daarmee is het orgel inmiddels bijna 130 jaar oud. Het instrument is door de jaren heen aangepast en gerestaureerd, maar is nog altijd bespeelbaar. Tijdens Open Monumentendag is het Walcker-orgel eveneens te horen.

De zaterdag van Open Monumentendag valt dit jaar bovendien samen met de Nationale Orgeldag. Op die dag worden verspreid over Nederland historische pijporgels onder de aandacht gebracht en op verschillende plaatsen bespeeld.

Open Monumentendag wordt in 2026 voor de veertigste keer gehouden. Het landelijke thema is ‘Veerkrachtig erfgoed – in tijden van onzekerheid’. Daarmee staat onder meer centraal hoe monumenten ondanks beschadiging, veranderend gebruik en andere bedreigingen behouden kunnen blijven.

Wat dat betreft past de Sint-Petruskerk bijna letterlijk binnen het thema. Een ingestorte toren, schade tijdens de bouw en tientallen jaren wachten op een nieuwe toren hebben niet verhinderd dat het gebouw anderhalve eeuw later nog altijd een prominente plek in Woensel inneemt.

Praktische informatie

De Sint-Petruskerk aan de Kloosterdreef in Eindhoven is tijdens Open Monumentendag te bezoeken op zaterdag 12 september van 10.00 tot 16.00 uur en op zondag 13 september van 12.00 tot 16.00 uur. Open Monumentendag vindt in 2026 landelijk plaats op 12 en 13 september.