Straatcoaches blijven in Eindhoven: gemeente schrapt forse bezuiniging na druk vanuit raad

EINDHOVEN – Eindhoven blijft ook in 2027 inzetten op straatcoaches om overlast tegen te gaan en de leefbaarheid in drukke winkelgebieden te verbeteren. De gemeente wilde het beschikbare budget aanvankelijk fors verlagen, maar na bezwaren vanuit de gemeenteraad en het bedrijfsleven wordt de huidige inzet voortgezet. Daarmee blijft een vertrouwd gezicht in onder meer de binnenstad, de Kruisstraat, de Woenselse Markt en winkelcentrum WoensXL behouden.

De straatcoaches zijn de afgelopen jaren uitgegroeid tot een herkenbaar onderdeel van het Eindhovense straatbeeld. Met hun opvallende witte jassen zijn ze aanwezig op plekken waar regelmatig sprake is van overlast, spanningen of ongewenst gedrag. Ze onderhouden contact met ondernemers, bezoekers en bewoners en proberen problemen te voorkomen voordat situaties uit de hand lopen.

Hun werkzaamheden begonnen voornamelijk in het centrum, waar onder meer dak- en thuisloosheid, openbare dronkenschap en drugsgerelateerde overlast aanleiding vormden voor extra toezicht. Inmiddels worden de coaches ook op andere locaties ingezet waar de druk op de openbare ruimte groot is.

De toekomst van de straatcoaches kwam ter discussie te staan bij de behandeling van de gemeentebegroting voor 2027. Het college wilde de financiering structureel regelen, maar tegelijkertijd het beschikbare bedrag aanzienlijk verlagen.

Waar de gemeente momenteel ongeveer 1,45 miljoen euro per jaar uitgeeft aan deze vorm van toezicht en begeleiding, zou vanaf 2027 nog slechts 600.000 euro beschikbaar zijn. Dat zou een vermindering van bijna zestig procent betekenen.

Bij een gemiddeld tarief van ongeveer zestig euro per uur maakt het huidige budget jaarlijks ruim 24.000 inzeturen mogelijk. Een flinke verlaging van het budget zou daardoor vrijwel onvermijdelijk gevolgen hebben voor de aanwezigheid van straatcoaches in de stad.

Voor verschillende politieke partijen was dat onacceptabel. Zij wezen op de groei van Eindhoven, het toenemende gebruik van de openbare ruimte en de behoefte aan zichtbare aanwezigheid op plaatsen waar veiligheidsproblemen spelen.

De discussie over de straatcoaches staat niet op zichzelf. Eindhoven heeft al langer te maken met uiteenlopende vormen van overlast in het centrum en Woensel-Zuid.

Uit onderzoek naar de situatie in deze stadsdelen blijkt dat meldingen vooral betrekking hebben op personen met verward gedrag, dak- en thuisloosheid, alcohol- en drugsgebruik en geluidshinder. Deze categorieën vormden samen 86 procent van de geregistreerde overlastincidenten in de onderzochte periode van 2021 tot en met 2024.

Opvallend is dat het aantal geregistreerde incidenten zich niet overal op dezelfde manier ontwikkelde. In het centrum nam de overlast toe, terwijl in Woensel-Zuid juist een daling zichtbaar was. Bovendien verplaatsen problemen zich regelmatig tussen verschillende locaties.

Dat maakt het voor de gemeente lastig om uitsluitend met vaste maatregelen en reguliere handhaving te reageren. De straatcoaches vervullen daarbij een aanvullende rol. Door voortdurend aanwezig te zijn, kunnen zij contact onderhouden met mensen op straat, spanningen signaleren en zo nodig andere instanties inschakelen.

Ze beschikken daarbij niet over dezelfde bevoegdheden als politieagenten of gemeentelijke handhavers. Hun toegevoegde waarde ligt vooral bij het aanspreken van mensen, het onderhouden van contacten en het vroegtijdig herkennen van problemen.

Ook vanuit het Eindhovense bedrijfsleven klinkt al langer de wens om het zichtbare toezicht niet te verminderen. Vooral ondernemers in de binnenstad en rond de Kruisstraat en Woenselse Markt hechten waarde aan de aanwezigheid van de straatcoaches.

Voor winkeliers en horecaondernemers is een prettige en veilige omgeving van groot belang. Overlast kan niet alleen gevolgen hebben voor medewerkers en omwonenden, maar ook voor de aantrekkelijkheid van winkelstraten en het vertrouwen van bezoekers.

De waardering voor de straatcoaches speelde daarom een belangrijke rol bij de politieke discussie. Verschillende fracties vonden dat een vermindering van de inzet moeilijk te rijmen viel met de ambities van Eindhoven om de leefbaarheid in drukke stadsgebieden te verbeteren.

Tijdens de begrotingsbehandeling op dinsdag 3 november brachten 50PLUS, VVD, Partij voor de Dieren en EVE een voorstel naar voren om de voorgenomen vermindering tegen te houden.

De partijen wilden dat Eindhoven gedurende heel 2027 minimaal evenveel straatcoaches inzet als in 2026. Burgemeester Jeroen Dijsselbloem gaf daarop aan dat de bestaande inzet behouden blijft.

Daarmee is de dreigende afschaling voorlopig van tafel. De gemeente moet echter nog wel zorgen voor voldoende financiële dekking.

In het politieke voorstel wordt uitgegaan van ongeveer 900.000 euro extra voor 2027. Daarvan zou 200.000 euro afkomstig moeten zijn van ondernemers in de binnenstad. De resterende 700.000 euro zou uit gemeentelijke reservemiddelen kunnen komen.

Een belangrijk onderdeel van de verdere uitwerking is de vraag of ondernemers financieel kunnen bijdragen aan het toezicht in hun winkelgebieden.

Dat zou kunnen via de bedrijveninvesteringszone, afgekort BIZ. Binnen zo'n regeling betalen ondernemers en vastgoedeigenaren gezamenlijk mee aan voorzieningen en activiteiten die hun gebied aantrekkelijker, veiliger en economisch sterker moeten maken.

In de Eindhovense binnenstad bestaat al sinds 2017 een dergelijke samenwerking. Via deze constructie wordt onder meer geïnvesteerd in de uitstraling en het verblijfsklimaat van het centrum.

De regeling staat bovendien aan de vooravond van een nieuwe periode. Ondernemers en vastgoedeigenaren kunnen tot 11 december 2026 stemmen over voortzetting voor de jaren 2027 tot en met 2031.

Of en in welke omvang vanuit deze samenwerking daadwerkelijk geld beschikbaar komt voor de straatcoaches, moet nog worden uitgewerkt.

Met het behoud van de huidige capaciteit is voor 2027 een belangrijke stap gezet, maar de discussie over de langere termijn is nog niet afgerond.

De gemeenteraad wil dat de toekomstige financiering opnieuw aan bod komt bij de Kadernota 2028. Daarin worden de financiële keuzes voor de daaropvolgende jaren voorbereid.

Voor Eindhoven draait het vraagstuk uiteindelijk om meer dan de aanwezigheid van medewerkers in herkenbare jassen. De stad groeit, winkelgebieden veranderen en problemen rond overlast en veiligheid vragen voortdurend aandacht.

De komende periode moet duidelijk worden hoe de gemeente, ondernemers en andere betrokken organisaties de inzet van straatcoaches ook op langere termijn kunnen blijven organiseren en betalen.