Voor een wandeling tussen de wijnranken hoeft een Eindhovenaar allang niet meer naar Frankrijk, Duitsland of Zuid-Limburg. In een straal van enkele tientallen kilometers rond de stad liggen verschillende wijngaarden waar daadwerkelijk Brabantse wijn wordt gemaakt. September is bovendien een goed moment voor een kennismaking: bij drie wijnboeren in de regio staan deze maand open dagen op het programma.
Wie vanuit Eindhoven richting de Kempen, Meierijstad of Cranendonck rijdt, komt al snel in wijngebied terecht. De bedrijven verschillen sterk van elkaar. Sommige wijnbouwers hebben enkele honderden stokken, andere beschikken over meerdere hectares en produceren duizenden flessen. Ook zijn er hobbywijngaarden waar vooral wordt geëxperimenteerd met druivenrassen die geschikt zijn voor het Nederlandse klimaat.
De ontwikkeling rond Eindhoven past in een landelijke trend. Nederland telt inmiddels ongeveer 220 commerciële wijnbouwers, die samen circa 350 hectare wijngaard beheren. In 2025 werd 11.752 hectoliter Nederlandse wijn geproduceerd, goed voor ruim anderhalf miljoen flessen. Dat was ongeveer twee keer zoveel als in het moeizame wijnjaar 2024.
Druiven aan de rand van Eindhoven
Een van de dichtstbijzijnde wijngaarden ligt in Son en Breugel. Wijngaard Espergaerde begon oorspronkelijk zelfs binnen de gemeentegrenzen van Eindhoven. De eerste kleine wijngaard werd aangelegd op een volkstuinencomplex bij Esp in Woensel-Noord. Nadat die locatie eind 2021 verdween, maakte Espergaerde een nieuwe start aan de Groensteeg in Son.
Op het perceel van ongeveer 1.100 vierkante meter werden in 2022 opnieuw wijnstokken geplant. Er staan onder andere Cabernet Cortis, Cabernet Cantor, Monarch, Rondo, Souvignier Gris en Solaris. Espergaerde is geen commerciële wijnboerderij, maar een kleinschalige hobbywijngaard en is daarmee vooral interessant als voorbeeld van hoe dicht de wijnbouw Eindhoven inmiddels is genaderd.
Eigen wijn midden in Riethoven
Ten zuidwesten van Eindhoven ligt in Riethoven een andere opvallende wijngaard. Bij wijngaard Doornacker plantten René en Anita van Doorn in 2017 hun eerste wijnstokken.
Het domein werkt met druivenrassen als Souvignier Gris, Solaris, Muscaris, Cabernet Cantor en Regent. Daarbij ligt de nadruk op biologische teelt en druiven die relatief goed bestand zijn tegen schimmelziekten. De afgelopen jaren werd het bedrijf verder uitgebouwd: in 2022 werd de wijngaard uitgebreid en een jaar later kwam er een wijnproeflokaal. Inmiddels vindt ook de vinificatie in eigen beheer plaats.
Dat juist dit soort zogenoemde PIWI-rassen steeds vaker in Nederland worden aangeplant, is niet toevallig. Ze zijn ontwikkeld om beter bestand te zijn tegen bepaalde schimmelziekten, waardoor minder gewasbescherming nodig kan zijn. Samen met een warmer klimaat heeft de komst van nieuwe druivenrassen de uitbreiding van de Nederlandse wijnbouw mogelijk gemaakt.
Bergeijk opent als eerste de deuren
Iets verderop, aan de Riethovensedijk in Bergeijk, ligt Wijngaard de Zandberg. De eerste druiven werden daar in 2008 geplant. Inmiddels groeien er verschillende vroeg rijpende en schimmeltolerante soorten, waaronder Cabernet Cortis, Rondo en Solaris.
De wijngaard wordt biologisch beheerd en is gecombineerd met een voedselbos. De Zandberg is meteen relevant voor wijnliefhebbers die deze maand eens tussen de druiven willen lopen: de wijngaard doet mee aan de landelijke Wijngaarden Open Dagen en is zondag 6 september van 12.00 tot 17.00 uur geopend. Bezoekers kunnen door de wijngaard en het voedselbos wandelen en de eigen wijn proeven.
Wijngaard met een labyrint in Schijndel
Aan de andere kant van Eindhoven, in Schijndel, combineren Geert en Myriam Hermans wijnbouw met toerisme. Bij Kampeer en wijnboerderij Winery & Herbs werd de wijngaard in 2010 aangelegd.
Bijzonder is de vorm: de wijnstokken staan in een labyrint dat is geïnspireerd op het beroemde labyrint van de kathedraal van Chartres. Er staan circa vijftien verschillende rode en witte druivenrassen. Naast wijn worden op het bedrijf kruiden, fruit en andere gewassen geteeld. Er is een camping, terras en streekwinkel en er worden rondleidingen en proeverijen gehouden.
Op zondag 20 september doet de Schijndelse wijnboerderij mee aan de Open Wijndag. Tussen 11.00 en 17.00 uur kunnen bezoekers onder meer kennismaken met de wijngaard en de wijnen die er worden geproduceerd.
Een van de grotere wijngaarden bij Eindhoven
Wie iets verder noordelijk rijdt, komt terecht bij Wijngoed Wolf in Sint-Michielsgestel. Dat domein behoort met ongeveer 5,5 hectare en circa 20.000 wijnstokken tot de grotere wijnbedrijven in deze omgeving.
Laura de Hollander en Bas Klerx begonnen er in 2016. Anders dan sommige andere regionale wijnbouwers werken zij niet uitsluitend met nieuwe resistente druiven. Ook bekende rassen als Pinot Noir en Pinot Gris staan tussen de stokken. Daarnaast groeien er onder meer Johanniter, Souvignier Gris, Solaris en Cabernet Cortis.
De wijngaard ligt op zogenoemde bolle akkers met zand- en leemgrond. Bezoekers kunnen er op reservering rondleidingen en proeverijen volgen waarbij zowel de wijngaard als de wijnkelder wordt bezocht.
Soerendonk maakt duizenden flessen
Ten zuiden van Eindhoven, in Soerendonk, begon Henk Aarts in 2017 met Wijngoed Zurrick. Wat begon met 1.200 druivenplanten groeide uit tot een wijngaard van ongeveer een hectare.
Er staan inmiddels onder meer Johanniter, Souvignier Gris, Solaris, Muscaris, Cabernet Cantor en Cabernet Cortis. De productie ligt volgens recente gegevens rond de 2.200 flessen. Ook hier kunnen geïnteresseerden op afspraak terecht voor uitleg over de wijnbouw en het maken van wijn.
Zurrick illustreert tegelijkertijd hoe kwetsbaar Nederlandse wijnbouw nog altijd kan zijn. Nachtvorst kan in enkele uren grote schade veroorzaken en juist het weer in het voorjaar en rond de bloei bepaalt voor een belangrijk deel hoeveel druiven maanden later geoogst kunnen worden.
Drie generaties wijnbouw in Sint-Oedenrode
Een van de oudste wijngaarden in de directe omgeving van Eindhoven ligt in Sint-Oedenrode. Domaine Les Damianes werd al in 1985 aangelegd en wordt inmiddels door meerdere generaties van de familie Van Boxmeer gedragen.
Na verschillende uitbreidingen beslaat de wijngaard ongeveer 1,5 hectare. Onder andere Riesling, Regent en Dornfelder groeien er. Daarmee is het domein aanzienlijk ouder dan de meeste andere wijngaarden die de afgelopen twintig jaar in Brabant zijn ontstaan.
Ook Les Damianes doet mee aan de Wijngaarden Open Dagen. Op zaterdag 26 september van 13.00 tot 17.00 uur kunnen bezoekers door de wijngaard wandelen. Daarmee vormt Sint-Oedenrode het regionale sluitstuk van een septembermaand waarin op meerdere plekken rond Eindhoven kennisgemaakt kan worden met wijn van eigen bodem.
Brabant ontwikkelt zich als wijnprovincie
Limburg mag dan traditioneel bekendstaan als dé Nederlandse wijnprovincie, Noord-Brabant heeft inmiddels eveneens een behoorlijke wijnsector. Landelijk bevinden de meeste wijnboeren zich in Gelderland, terwijl Limburg qua oppervlakte vooroploopt. Noord-Brabant volgt daar vlak achter.
Daarbij helpt het Nederlandse klimaat tegenwoordig vaker mee, al blijft het grillig. Nieuwe druivenrassen kunnen beter omgaan met het noordelijke klimaat en zijn minder gevoelig voor bepaalde ziektes. Tegelijk zorgen warmere groeiseizoenen ervoor dat druiven vaker voldoende rijpheid bereiken.
Voor Eindhoven betekent dat iets wat enkele tientallen jaren geleden nog uitzonderlijk zou hebben geklonken: lokale wijn hoeft niet uit Zuid-Limburg te komen. De druiven groeien tegenwoordig praktisch om de hoek.