NAVO-tanker uit Eindhoven dagenlang actief boven Oostzee

EINDHOVEN – Een militair tankvliegtuig vanaf Vliegbasis Eindhoven is voor de derde dag op rij ingezet voor urenlange vluchten boven de Noord- en Oostzee. De Airbus A330 MRTT vloog donderdagochtend opnieuw richting het noordoosten van Europa en maakte boven de Oostzee langdurig rondes. De vluchten vinden plaats in een periode waarin de NAVO en verschillende bondgenoten de militaire luchtactiviteit aan de oostflank hebben opgevoerd.

De Airbus vertrok vroeg in de ochtend vanaf Eindhoven en zette koers richting Scandinavië en de Oostzee. Daar vloog het toestel geruime tijd in een vast patroon voor de Zweedse kust. Aan de andere kant van het zuidelijke deel van de Oostzee ligt Kaliningrad, de zwaar militair beveiligde Russische exclave tussen Polen en Litouwen.

Het vliegpatroon is kenmerkend voor een zogenoemde tankertrack. Een tankvliegtuig blijft daarbij gedurende langere tijd in een vooraf bepaald gebied vliegen, zodat andere militaire toestellen kunnen aansluiten om in de lucht brandstof in te nemen. Daardoor kunnen gevechts-, radar- en verkenningsvliegtuigen veel langer boven een operatiegebied blijven zonder naar een basis terug te hoeven keren.

De tankvluchten onderstrepen opnieuw de internationale militaire betekenis van Vliegbasis Eindhoven. De basis is de belangrijkste thuisbasis van de Multinational MRTT Unit, een gezamenlijke eenheid die voor meerdere NAVO-landen tank-, transport- en evacuatievluchten uitvoert.

Momenteel zijn negen Airbus A330 MRTT's operationeel. Vijf daarvan hebben Eindhoven als thuisbasis; de overige toestellen opereren vanuit Keulen. De internationale vloot wordt de komende jaren verder uitgebreid naar twaalf vliegtuigen.

De rol van de eenheid is het afgelopen jaar bovendien verder gegroeid. Sinds maart heeft de internationale MRTT-eenheid de volledige operationele status. Daarmee kan zij wereldwijd zelfstandig langdurige operaties uitvoeren, waaronder het gelijktijdig ondersteunen van meerdere missies.

Ook het aantal deelnemende landen groeit. Nederland, België, Duitsland, Luxemburg, Noorwegen, Tsjechië, Denemarken en Zweden maakten al deel uit van het samenwerkingsverband. In juli sloot ook Finland zich aan.

Dat juist nu meerdere tankvluchten vanuit Eindhoven richting het Oostzeegebied plaatsvinden, staat niet op zichzelf. Rond Polen, de Baltische staten en Kaliningrad is de afgelopen weken opvallend veel geallieerde luchtactiviteit waargenomen.

Een week geleden werd boven Polen en het Oostzeegebied een omvangrijke, door de Verenigde Staten geleide militaire luchtoperatie gehouden. Daarbij werden onder meer Amerikaanse en Noorse gevechtsvliegtuigen, een NAVO E-3A AWACS-radarvliegtuig en verschillende ondersteunende toestellen ingezet. Tankvliegtuigen vormden daarbij een belangrijk onderdeel van de operatie.

Ook maritieme patrouillevliegtuigen en andere verkenningstoestellen zijn de afgelopen periode regelmatig boven de Oostzee actief geweest.

De NAVO omschrijft dergelijke activiteiten als onderdeel van het voortdurend trainen en versterken van de verdediging van het bondgenootschap. Tegelijk hebben de oefeningen een afschrikkende werking: ze moeten duidelijk maken dat militaire eenheden aan de oostelijke grens van het NAVO-gebied snel en langdurig kunnen worden ingezet.

Er is vooralsnog geen openbare bevestiging dat de drie tankvluchten vanuit Eindhoven deze week rechtstreeks onderdeel zijn van dezelfde oefenreeks. De locatie, duur en het vliegpatroon passen wel bij de ondersteuning die de MRTT-vloot normaal gesproken aan geallieerde luchtoperaties levert.

Een deel van de militaire activiteit is via openbare vluchtvolgsystemen te volgen. Daardoor zijn de lange routes van tank- en radarvliegtuigen soms vrijwel live zichtbaar.

Dat betekent niet dat daarmee een compleet beeld van een militaire operatie ontstaat. Vooral ondersteuningsvliegtuigen kunnen zichtbaar zijn terwijl andere deelnemende toestellen niet of slechts beperkt via openbare systemen te volgen zijn.

Voor inwoners van Eindhoven is daardoor slechts een klein deel zichtbaar van wat er na het opstijgen vanaf de vliegbasis gebeurt. Een Airbus die 's ochtends vanaf Welschap vertrekt, kan enkele uren later honderden kilometers verderop gevechts- of radarvliegtuigen ondersteunen boven de Oostzee en dezelfde dag weer in Eindhoven landen.

De A330 MRTT is gebaseerd op het civiele Airbus A330-passagiersvliegtuig, maar is aangepast voor verschillende militaire taken. Het toestel kan zowel via een uitschuifbare tankboom als via slangen andere vliegtuigen in de lucht van brandstof voorzien.

Daarnaast kan de Airbus worden ingezet voor troepen- en vrachttransport en voor medische evacuaties. In passagiersconfiguratie is ruimte voor maximaal 267 personen. Juist die combinatie van groot vliegbereik, transportcapaciteit en het bijtanken van andere vliegtuigen maakt het toestel voor de NAVO van grote strategische betekenis.

De vloot wordt de komende jaren nog groter. Naast de negen toestellen die nu operationeel zijn, is een tiende vliegtuig op komst. Uiteindelijk moet de gezamenlijke vloot uit twaalf A330 MRTT's bestaan.

Daarmee groeit ook de rol van Eindhoven. Wat vanaf de grond vooral een groot grijs verkeersvliegtuig lijkt, vormt vanuit de Brabantse vliegbasis een steeds belangrijkere schakel in de luchtverdediging en militaire mobiliteit van Europa.