Terreurverdachte uit Eindhoven stond onder toezicht, maar telefooncontrole bleef beperkt

EINDHOVEN – De 19-jarige Muhammed K., die woensdag in Eindhoven opnieuw werd opgepakt op verdenking van terrorisme, stond al onder streng toezicht. Toch mocht de jeugdreclassering zijn telefoons en computers van de rechter maximaal twaalf keer per jaar controleren. De nieuwe arrestatie legt de beperkingen bloot van toezicht op jonge geradicaliseerde verdachten.

K. werd in februari 2024 door de rechtbank in Rotterdam veroordeeld vanwege terroristische plannen. Hij was toen 17 jaar. Volgens de rechtbank had hij gesproken over onthoofdingen en gezocht naar wapens.

De rechters waarschuwden destijds dat ernstig rekening moest worden gehouden met de kans dat hij opnieuw strafbare feiten zou plegen. K. kreeg 112 dagen jeugddetentie, een taakstraf en een reeks voorwaarden opgelegd.

Zo mocht hij geen contact hebben met extremistische vrienden, moest hij zich aan gebiedsverboden houden en kwam hij onder toezicht van de jeugdreclassering. Ook moest hij zijn telefoons, computers en inlogcodes beschikbaar stellen voor controle.

De reclassering mocht zijn apparatuur controleren wanneer dat nodig werd gevonden, maar niet vaker dan twaalf keer per jaar. Daardoor zat er mogelijk weken tussen twee controlemomenten.

In die periode kan iemand berichten wissen, andere accounts gebruiken of een tweede telefoon buiten beeld houden. Reclasseringsmedewerkers kunnen bovendien niet voortdurend volgen wat een cliënt online doet. Zij hebben niet dezelfde bevoegdheden als de politie of de AIVD.

De beperking hing mede samen met de leeftijd van K. en de feiten waarvoor hij was veroordeeld. Hij had verontrustende uitspraken gedaan en naar wapens gezocht, maar nog geen aanslag uitgevoerd.

K. moest daarnaast deelnemen aan een behandeling voor zijn radicale denkbeelden. De rechtbank adviseerde een traject van Forsa, onderdeel van het Landelijk Steunpunt Extremisme.

Het doel daarvan is vooral te voorkomen dat extremistische overtuigingen leiden tot geweld. Volledige deradicalisering is volgens deskundigen vaak moeilijk, zeker wanneer iemand sterk overtuigd is van zijn eigen wereldbeeld.

Volgens Bart Schuurman, hoogleraar Terrorisme en Politiek Geweld aan de Universiteit Leiden, is het te makkelijk om begeleiders als naïef of te soft weg te zetten. Zij weten volgens hem dat cliënten hun werkelijke gedachten en plannen kunnen verbergen.

Behandelaars spreken iemand bovendien meestal maar eens in de paar weken. Wat een verdachte in de tussentijd thuis, online of binnen zijn vriendenkring doet, blijft daardoor grotendeels buiten beeld.

Naast de reclassering kunnen ook de politie en de AIVD personen volgen die mogelijk een gevaar vormen. Welke informatie woensdag tot de arrestatie in Eindhoven heeft geleid, is nog niet bekend.

Mogelijk kwam het signaal van de reclassering, de politie, de inlichtingendienst of een combinatie daarvan. Daarover zal waarschijnlijk meer duidelijk worden tijdens de behandeling van de strafzaak.

K. is opnieuw verdachte. De rechter moet nog vaststellen of hij zich schuldig heeft gemaakt aan nieuwe terroristische activiteiten.