Brainport steekt ruim 5 miljoen in logistiek onderwijs om tekort aan vakmensen aan te pakken

EINDHOVEN – Het tekort aan logistiek personeel in de Brainportregio moet de komende jaren worden aangepakt met een investering van ruim 5,1 miljoen euro in opleidingen en praktijkonderwijs. Onderwijsinstellingen en tientallen bedrijven trekken daarvoor gezamenlijk op. Niet alleen jongeren, maar ook werkenden en mensen die van beroep willen veranderen behoren tot de doelgroep.

Het programma krijgt de naam Smart Logistics for Brainport en loopt vijf jaar. Van het totale bedrag wordt ruim 3,4 miljoen euro opgebracht door de deelnemende partijen. De rijksoverheid draagt ruim 1,7 miljoen euro bij via het Regionaal Investeringsfonds mbo.

De investering komt op een moment waarop bedrijven ondanks een afkoelende arbeidsmarkt nog altijd moeite hebben om voldoende personeel te vinden. Vooral voor technische en logistieke functies blijft de spoeling dun. Dat probleem speelt nadrukkelijk in Zuidoost-Brabant, waar een groot deel van de beroepsbevolking al aan het werk is en de ruimte om nieuwe medewerkers uit de bestaande arbeidsreserve te halen beperkt is.

De logistieke sector rond Eindhoven bestaat bovendien allang niet meer uitsluitend uit vrachtwagens, magazijnen en distributiecentra. De sterke hightech- en maakindustrie stelt steeds hogere eisen aan werknemers die verantwoordelijk zijn voor de aanvoer van onderdelen, interne goederenstromen en distributie.

Automatisering en robotisering nemen een deel van het uitvoerende werk over, terwijl werknemers juist meer kennis nodig hebben van digitale systemen, geautomatiseerde processen en complexe productieketens. Ook elektrisch vervoer krijgt een grotere rol.

Die ontwikkeling is in Brainport extra zichtbaar. Grote productiebedrijven zijn afhankelijk van omvangrijke toeleveringsketens waarin onderdelen soms vanuit tientallen bedrijven en verschillende landen precies op het juiste moment beschikbaar moeten zijn. Een verstoring van de logistiek kan daardoor direct gevolgen hebben voor een productieproces.

Het nieuwe onderwijsprogramma moet opleidingen beter laten aansluiten op die veranderende praktijk.

Een belangrijk deel daarvan gebeurt buiten het traditionele klaslokaal. Studenten krijgen vaker onderwijs op of in samenwerking met bedrijven. Daarmee moeten opleidingen sneller kunnen inspelen op technieken en werkwijzen die op de werkvloer worden gebruikt.

Daarnaast wordt geïnvesteerd in de kennis van docenten en in praktijkgericht onderzoek. Ook het aantrekken van nieuwe studenten krijgt aandacht. Dat laatste wordt steeds belangrijker nu onderwijsinstellingen niet alleen met personeelstekorten bij bedrijven, maar ook met een kleinere potentiële instroom van jonge mbo-studenten worden geconfronteerd.

Een andere doelgroep bestaat uit volwassenen die al werken of zich willen omscholen. Door werken en leren te combineren kunnen zij worden opgeleid zonder eerst jarenlang volledig terug te keren naar de schoolbanken.

Summa werkt al langer met die aanpak. Bij DAF Trucks bestaat een logistieke vakschool waarbij opleiding en bedrijfspraktijk direct aan elkaar zijn gekoppeld. Ook bij ASML zijn inmiddels opleidingen ingericht waarbij deelnemers werken en tegelijkertijd een mbo-traject volgen.

Vanaf september 2026 is er bijvoorbeeld een bbl-traject voor logistiek medewerkers bij ASML in Veldhoven. Studenten volgen onderwijs via Summa en doen hun praktijkervaring binnen de logistieke organisatie van de chipmachinefabrikant op.

Ook in Eersel is een logistieke vakschool opgezet. Die locatie richt zich nadrukkelijk op de logistieke bedrijvigheid in De Kempen. Daarnaast bestaan praktijkgerichte samenwerkingen rond bedrijventerrein Acht in Eindhoven.

Smart Logistics for Brainport moet deze afzonderlijke initiatieven nadrukkelijker met elkaar verbinden en verder uitbreiden.

Daarbij blijft het project niet beperkt tot Eindhoven en omgeving. Bedrijven uit zowel Zuidoost- als Noordoost-Brabant zijn bij het programma betrokken. Ook het Koning Willem I College en Gilde Opleidingen sluiten aan bij de samenwerking.

Daardoor ontstaat een onderwijsnetwerk dat een groter deel van Brabant en Limburg bestrijkt. Dat is relevant omdat logistieke arbeidsmarkten zich weinig aantrekken van gemeente- of regiogrenzen. Bedrijven concurreren regelmatig om dezelfde chauffeurs, planners, magazijnmedewerkers en logistieke specialisten.

De aanpak moet daarom niet uitsluitend meer afgestudeerden afleveren, maar ook voorkomen dat opleidingen achterlopen op veranderingen binnen bedrijven.

Dat probleem verdwijnt niet automatisch wanneer de economie minder hard groeit. De Nederlandse arbeidsmarkt is in 2026 weliswaar minder gespannen dan tijdens de piekjaren na de coronacrisis, maar voor veel beroepen zijn nog altijd meer vacatures dan direct beschikbare werkzoekenden.

Transport en logistiek behoren tot de sectoren waarin de kansen op werk bovengemiddeld blijven. Werkgevers proberen personeelstekorten daarom niet alleen met traditionele werving op te lossen. Omscholing, interne opleiding, automatisering en het anders organiseren van functies worden steeds belangrijker.

Voor Brainport speelt daarnaast mee dat logistiek rechtstreeks verbonden is met de verdere ontwikkeling van de hightechindustrie. Groei van productiecapaciteit betekent niet alleen behoefte aan technici en engineers, maar ook aan mensen die ervoor zorgen dat onderdelen, machines en materialen door de hele productieketen bewegen.

Met de investering van 5,1 miljoen euro proberen onderwijs en bedrijfsleven die personeelsvoorziening voor de komende jaren minder kwetsbaar te maken. Of daarmee daadwerkelijk voldoende nieuwe mensen voor logistieke beroepen worden gevonden, zal vooral afhangen van de instroom in de opleidingen en de mate waarin volwassenen bereid zijn de overstap naar de sector te maken.