Bijna negen tiende van de zon verdwijnt: zo ziet Eindhoven de eclips van 12 augustus

EINDHOVEN – Wie op woensdagavond 12 augustus naar de hemel kijkt, kan getuige zijn van een bijzonder natuurverschijnsel. Vanuit Eindhoven verdwijnt ongeveer 88 procent van de zon achter de maan. Het wordt daarmee de indrukwekkendste zonsverduistering die sinds 1999 vanuit Nederland zichtbaar is.

De eclips begint in Eindhoven omstreeks 19.17 uur. De maan schuift dan langzaam voor de zon, waardoor aan de rechterzijde van de zonneschijf een steeds groter wordende donkere uitsparing ontstaat. Het hoogtepunt wordt rond 20.12 uur bereikt. De verduistering eindigt naar verwachting rond 21.06 uur, vlak voor zonsondergang.

Tijdens het maximum bedraagt de eclipsmagnitude in Eindhoven ongeveer 0,903. Dat betekent niet dat exact 90 procent van het zonlicht verdwijnt. Naar oppervlakte gemeten wordt ongeveer 88 procent van de zonneschijf afgedekt. Er blijft daardoor een smalle, felverlichte sikkel over. Landelijk wordt eveneens uitgegaan van een maximale bedekking van circa 88 procent.

De omstandigheden maken de eclips vanuit Eindhoven extra bijzonder, maar ook lastiger om te bekijken. De zon staat tijdens het hoogtepunt nog maar laag boven de horizon. Kijkers moeten daarom een locatie zoeken met een volledig vrij uitzicht richting het westen tot westnoordwesten.

Hoge gebouwen, bomen en andere obstakels kunnen het zicht al snel blokkeren. Een open terrein aan de westzijde van de stad of een plek buiten de bebouwde kom biedt waarschijnlijk de beste mogelijkheden. Wie een geschikte locatie op het oog heeft, doet er verstandig aan deze vooraf rond hetzelfde tijdstip te bekijken.

Het weer blijft uiteraard de beslissende factor. Zelfs een dunne wolkenband boven de westelijke horizon kan voldoende zijn om de laagstaande zon aan het zicht te onttrekken. Bij helder weer is de volledige gedeeltelijke eclips vanuit Eindhoven te volgen.

Hoewel het grootste deel van de zon tijdelijk achter de maan verdwijnt, zal Eindhoven niet volledig in duisternis worden gehuld. Daarvoor moet de zon volledig worden bedekt. De totale fase van deze eclips is alleen zichtbaar vanuit een smalle strook die onder meer over Groenland, IJsland en delen van Spanje loopt.

In Eindhoven blijft een klein deel van de zon zichtbaar. Toch kan het buitenlicht merkbaar veranderen. Het licht wordt minder fel en kan een wat koele of schemerachtige uitstraling krijgen. Ook een lichte temperatuurdaling is mogelijk. Straatverlichting zal naar verwachting niet massaal aanspringen en sterren worden niet zichtbaar.

Wie niet weet dat er een eclips plaatsvindt, merkt de verandering mogelijk nauwelijks op. Met een veilige eclipsbril is het verschijnsel daarentegen goed te volgen: de ronde zon verandert gedurende de avond steeds verder in een dunne sikkel.

Rechtstreeks naar de zon kijken is gevaarlijk, ook wanneer bijna de volledige zonneschijf door de maan wordt bedekt. Het resterende zonlicht is nog altijd sterk genoeg om binnen korte tijd blijvende schade aan het netvlies te veroorzaken.

Een gewone zonnebril biedt onvoldoende bescherming. Ook geïmproviseerde middelen zoals een cd, zonnefolie, beroet glas of meerdere zonnebrillen over elkaar zijn ongeschikt. Gebruik uitsluitend een onbeschadigde eclipsbril die voldoet aan de norm ISO 12312-2. Controleer de bril vooraf op krasjes, scheurtjes en gaatjes.

Een verrekijker, telescoop of camera mag nooit zonder speciaal zonnefilter op de zon worden gericht. Een eclipsbril tussen de ogen en een verrekijker plaatsen is eveneens onveilig: het gebundelde zonlicht kan het materiaal beschadigen en ernstig oogletsel veroorzaken.

De laatste keer dat vanuit Nederland een vergelijkbaar grote zonsverduistering te zien was, was op 11 augustus 1999. Veel mensen herinneren zich die dag nog, al gooiden wolken op verschillende plaatsen roet in het eten.

Volgens de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde moeten we na 12 augustus lang wachten voordat opnieuw een vergelijkbare gedeeltelijke zonsverduistering vanuit Nederland zichtbaar wordt. De eerstvolgende eclips van ongeveer dit formaat wordt pas in 2081 verwacht.

Voor Eindhoven is het advies daarom duidelijk: zoek ruim voor 19.17 uur een open plek, zorg voor een veilige eclipsbril en houd vooral de westelijke horizon in de gaten.