Bouwtenten Brabantsedag openen voor publiek: Eindhoven speelt opvallende hoofdrol

HEEZE – Ruim een week voordat de wagens door het centrum van Heeze trekken, kunnen bezoekers al zien hoe de Brabantsedag wordt opgebouwd. Zaterdag 22 augustus gaan zestien bouwlocaties open tijdens de Open Tenten Tocht. Opvallend dit jaar is de rol van Eindhoven. Drie van de theaterwagens grijpen terug op gebeurtenissen uit de geschiedenis van de stad en Philips.

Verspreid over Heeze wordt deze zomer gewerkt aan zestien grote theatercreaties. Tijdens de Open Tenten Tocht zijn de bouwplaatsen tussen 10.00 en 16.00 uur te bezoeken. De tocht is gratis en vooral bedoeld om per fiets af te leggen.

Bezoekers krijgen de wagens te zien op een moment waarop nog volop wordt gebouwd. Staalconstructies, houten onderdelen en decorstukken staan naast kostuums en andere attributen die uiteindelijk samen één voorstelling moeten vormen. Niet iedere bouwplaats is volledig toegankelijk, omdat tijdens het bezoek gewoon wordt doorgewerkt.

Hoewel de Brabantsedag in Heeze wordt gehouden, is Eindhoven dit jaar opvallend nadrukkelijk vertegenwoordigd in de historische verhalen achter de wagens. Drie groepen hebben een onderwerp gekozen waarin de stad en vooral Philips een belangrijke rol spelen.

Vriendenkring Hopeloos duikt met La Radio del Signor Frits in de komst van Italiaanse arbeidsmigranten naar Eindhoven. In de jaren vijftig kwamen jonge Italianen naar Nederland om onder meer bij Philips te werken. De voorstelling richt zich op het leven van deze werknemers en de afstand tussen hun nieuwe bestaan in Eindhoven en het land dat zij hadden achtergelaten.

De radio krijgt daarin een centrale plaats. Dat sluit aan bij het Eindhoven van die periode, waarin Philips en de productie van consumentenelektronica een enorme stempel op de stad drukten. Het verhaal speelt rond 1958 en verwijst naar het werk in de radio-industrie op Strijp.

Een heel andere kant van het industriële Eindhoven komt terug bij Vriendenkring Van Gaal. Deze groep brengt het verhaal van Kid Baltan, de artiestennaam van componist en onderzoeker Dick Raaijmakers.

Raaijmakers werkte in de jaren vijftig bij het Philips Natuurkundig Laboratorium in Eindhoven. Daar experimenteerde hij met elektronische klanken en tape. Samen met andere pioniers ontstond muziek die voor die tijd ongekend futuristisch klonk.

Onder de naam Kid Baltan maakte Raaijmakers elektronische muziek op een moment dat synthesizers en elektronische popmuziek nog nauwelijks bestonden. Zijn werk uit de Philips-laboratoria wordt tegenwoordig gezien als een belangrijk hoofdstuk in de ontwikkeling van de Nederlandse elektronische muziek.

Voor de Brabantsedag levert dat een onderwerp op waarin techniek, muziek en het vroegere Eindhoven samenkomen.

Ook Bloed, Zweet en Tranen blijft dicht bij Eindhoven. De groep kiest met Phillywood voor een vrijwel verdwenen hoofdstuk uit de Philipsgeschiedenis.

In de jaren dertig beschikte Philips aan de Oirschotsedijk over filmstudio's. Het terrein zou later onderdeel worden van Strijp-T. Philips zag mogelijkheden in de opkomende geluidsfilm en raakte betrokken bij de productie van de historische speelfilm Willem van Oranje.

De film verscheen in 1934, maar het gehoopte succes bleef uit. De grote filmambities kregen daarna geen vervolg. Daarmee werd het Eindhovense avontuur in de speelfilmwereld van korte duur.

Juist dat contrast tussen enorme technische ambitie en een project dat uiteindelijk strandde vormt het uitgangspunt voor de wagen die eind augustus door Heeze trekt.

De 67e Brabantsedag heeft dit jaar als thema Alles uit de kast. De zestien groepen kregen daarbij relatief veel vrijheid bij het zoeken naar hun onderwerp.

Wel gelden enkele vaste voorwaarden. Het verhaal moet afkomstig zijn uit de geschiedenis van het voormalige Hertogdom Brabant, minimaal vijftig jaar geleden hebben plaatsgevonden en mag niet eerder tijdens de Brabantsedag zijn uitgebeeld.

Na tientallen edities zijn al ongeveer duizend historische onderwerpen gebruikt. De zoektocht naar nieuwe verhalen brengt de bouwers daardoor steeds vaker bij minder bekende gebeurtenissen. Voor 2026 heeft dat onder meer geleid tot de drie verhalen uit de Eindhovense geschiedenis.

Tijdens de Open Tenten Tocht is te zien hoe zulke historische verhalen worden vertaald naar een voorstelling van enkele minuten. Wagenbouw is daarbij maar één onderdeel. Ook kleding, spel, muziek, decor, techniek, grime en beweging moeten uiteindelijk op elkaar aansluiten.

Bij iedere bouwplaats staat informatie over de deelnemende groep en het onderwerp van de wagen. De zestien locaties vormen tegelijkertijd een puzzeltocht. Bezoekers kunnen onderweg letters verzamelen en daarmee een oplossing samenstellen waarmee prijzen zijn te winnen.

Omdat de wagens op 22 augustus nog in aanbouw zijn, gelden op de bouwplaatsen veiligheidsbeperkingen. Delen van de tenten blijven afgesloten en bezoekers moeten achter de aangegeven afzettingen blijven.

De Open Tenten Tocht vormt een voorproefje van de uiteindelijke theaterparade. Acht dagen later, op zondag 30 augustus, worden de zestien creaties door het centrum van Heeze gereden.

De parade begint om 13.30 uur. Waar bezoekers tijdens de Open Tenten Tocht nog staal, hout, kabels en losse decorstukken zien, moeten die onderdelen dan zijn veranderd in complete rijdende theatervoorstellingen.

Voor bezoekers uit Eindhoven is er dit jaar bovendien genoeg herkenning. De geschiedenis van Philips, Strijp, elektronische muziek, arbeidsmigratie en zelfs een vergeten Eindhovense filmstudio rijdt tijdens de 67e editie mee door de straten van Heeze. https://www.brabantsedag.nl/nl/agenda-1/open-tenten-tocht