Eindhoven kijkt omhoog: bijna negen tiende van de zon verdween tijdens zeldzame eclips

EINDHOVEN – De zon veranderde woensdagavond boven Eindhoven langzaam in een smalle lichtsikkel. Tijdens een van de grootste gedeeltelijke zonsverduisteringen die Nederland in tientallen jaren heeft meegemaakt, schoof de maan voor bijna negen tiende van de zon. Wie vrij uitzicht had richting de westelijke horizon kon het bijzondere schouwspel goed volgen.

De eerste verandering werd rond 19.17 uur zichtbaar. De maan begon toen vanaf de aarde gezien langzaam voor de zon langs te bewegen. In het uur dat volgde verdween een steeds groter gedeelte van de zonneschijf.

Rond 20.12 uur bereikte de verduistering boven Eindhoven haar maximum. Op dat moment was ongeveer 88,5 procent van het zichtbare oppervlak van de zon bedekt. Slechts een smalle sikkel bleef over.

Het spectaculaire moment speelde zich relatief dicht bij de horizon af. Tijdens het maximum stond de zon nog maar ongeveer 7 graden boven de westnoordwestelijke horizon.

Een open uitzicht was daardoor belangrijk. Een huizenrij, bomen of hoge gebouwen konden al voldoende zijn om de laagstaande zon aan het zicht te onttrekken.

Wie wel een geschikte plek had gevonden, kon met een speciale eclipsbril duidelijk zien hoe de vorm van de zon in de loop van de avond veranderde.

Volledig donker werd het in Eindhoven niet. Hoewel bijna negen tiende van het zonneoppervlak achter de maan verdween, bleef het resterende gedeelte nog altijd voldoende licht produceren om de omgeving te verlichten.

Ook in Eindhoven zelf werd aandacht besteed aan het astronomische verschijnsel. Sterrenwacht Eindhoven aan de Alberdingk Thijmlaan hield woensdagavond speciaal voor de gedeeltelijke zonsverduistering een publieksopenstelling.

De sterrenwacht ging al voor het begin van de eclips open. Daarmee kregen belangstellenden de mogelijkheid het verschijnsel onder begeleiding en met geschikte apparatuur te bekijken.

Voor sterrenliefhebbers was het een bijzondere avond. Een gedeeltelijke zonsverduistering is vanuit Nederland vaker zichtbaar, maar een exemplaar waarbij zoveel van de zon verdwijnt is aanzienlijk zeldzamer.

De verduistering van woensdag was vanuit Nederland de indrukwekkendste sinds 11 augustus 1999.

Er volgen de komende jaren opnieuw gedeeltelijke zonsverduisteringen. Zo zijn ook in 2027 en 2028 vanuit Nederland eclipsen te zien. Die zijn hier echter aanzienlijk minder groot.

Voor een gedeeltelijke zonsverduistering waarbij vanuit Nederland opnieuw ongeveer evenveel of meer van het zonneoppervlak wordt bedekt, moeten liefhebbers volgens astronomische berekeningen wachten tot 2081.

Daarmee was woensdagavond niet zomaar een van de vele eclipsen, maar een verschijnsel dat voor veel inwoners waarschijnlijk de grootste gedeeltelijke zonsverduistering van hun leven zal zijn.

Nederland lag buiten de relatief smalle strook op aarde waar de maan de zon volledig afdekte.

De baan van de totale zonsverduistering liep onder meer over delen van Groenland, IJsland en Spanje. Daar verdween de zon korte tijd volledig achter de maan en werd rond de zwarte maanschijf de buitenste atmosfeer van de zon zichtbaar.

Eindhoven lag honderden kilometers buiten die zone. Vanuit de stad bleef daarom tijdens de hele eclips een gedeelte van de zon zichtbaar.

Dat betekende ook dat oogbescherming noodzakelijk bleef. Zelfs wanneer bijna 90 procent van de zon wordt afgedekt, is het resterende zonlicht krachtig genoeg om bij rechtstreeks kijken ernstige schade aan de ogen te veroorzaken.

Ook het weer pakte in Eindhoven gunstig uit. Rond het einde van de eclips registreerde het weerstation Eindhoven een onbewolkte hemel.

Daarmee bleef een factor die bij veel astronomische gebeurtenissen roet in het eten kan gooien ditmaal grotendeels achterwege.

Na het maximum schoof de maan langzaam verder en werd het zichtbare gedeelte van de zon opnieuw groter. Rond 21.06 uur was de eclips voor Eindhoven voorbij.

Een paar minuten later zakte de zomeravond verder richting zonsondergang en verdween ook het laatste hoofdstuk van een voor Nederlandse begrippen uitzonderlijke eclips.

De volgende gedeeltelijke zonsverduistering laat niet lang op zich wachten. Maar een avond waarop boven Eindhoven opnieuw bijna negen tiende van de zon verdwijnt, is voorlopig een stuk verder weg.