Op wereldreis zonder Eindhoven te verlaten: 567 kinderen leren spelenderwijs tijdens Zomerschool040

EINDHOVEN – Bali, Kenia en Afrika ontdekken zonder Eindhoven te verlaten. Voor honderden basisschoolkinderen verandert de zomervakantie deze weken in een ontdekkingsreis waarbij taal, techniek en creativiteit ongemerkt door elkaar lopen. Zomerschool040 trekt dit jaar 567 kinderen van 42 Eindhovense basisscholen.

Een klaslokaal midden in de zomervakantie klinkt voor veel kinderen waarschijnlijk niet als de ideale bestemming. Toch is dat precies waar honderden Eindhovense basisschoolleerlingen deze zomer vrijwillig een deel van hun vakantie doorbrengen. Van traditioneel onderwijs is daarbij nauwelijks sprake.

Bij Zomerschool040 draait het juist om leren zonder voortdurend het gevoel te hebben dat er les wordt gegeven. Kinderen bouwen, ontwerpen, sporten, luisteren naar verhalen en gaan op pad. Ondertussen zijn ze vrijwel voortdurend bezig met taal, samenwerken, lezen en presenteren.

De aanpak is vooral bedoeld voor kinderen met een anderstalige achtergrond. De Ontdekfabriek organiseert het programma sinds 2015 in samenwerking met de gemeente Eindhoven en het onderwijs. De editie van 2026 is volgens de organisatie de elfde Zomerschool. Het aantal deelnemers is in de loop der jaren gegroeid tot rond de zeshonderd kinderen per jaar.

Het programma heeft dit jaar nadrukkelijk het karakter van een ontdekkingsreis. Vooral de oudere kinderen worden meegenomen naar voorbeelden van uitvinders en makers uit andere delen van de wereld.

Zo maken ze kennis met initiatieven waarbij afval verandert in iets nieuws en ontdekken ze hoe natuurlijke materialen worden gebruikt om te bouwen. Projecten uit onder meer Kenia en Bali vormen vervolgens de aanleiding om zelf iets te ontwerpen en te maken.

Daarmee krijgt taal een andere rol dan tijdens een gewone schooldag. Kinderen moeten begrijpen wat ze zien en horen, overleggen over een opdracht, nieuwe woorden gebruiken en uiteindelijk kunnen vertellen wat ze zelf hebben gemaakt.

Het past binnen de werkwijze die De Ontdekfabriek vaker gebruikt: eerst nieuwsgierigheid opwekken met een verhaal en kinderen daarna zelf laten onderzoeken, ontwerpen en presenteren. In het beleidsplan van de organisatie wordt die combinatie van creativiteit, techniek en taal ook nadrukkelijk als uitgangspunt van de Zomerschool beschreven.

De omvang van het programma is inmiddels aanzienlijk. Dit jaar doen 567 kinderen van 42 Eindhovense basisscholen mee. Voor de begeleiding zijn 53 mensen ingezet. De activiteiten vinden plaats op acht schoollocaties verspreid over de stad, zodat kinderen zoveel mogelijk dicht bij huis terechtkunnen.

Iedere deelnemer volgt zes dagen programma, verdeeld over twee weken. Een zomerschooldag duurt van 09.30 tot 14.30 uur. Deelname is gratis en aanmelden verloopt via de eigen basisschool.

De schoolgebouwen vormen slechts een deel van het decor. Alle kinderen bezoeken tijdens het programma ook De Ontdekfabriek op Strijp-S en krijgen twee sportworkshops. Voor gezinnen zijn er daarnaast voorleesactiviteiten van Bibliotheek Eindhoven.

De oudste groep, kinderen van 9 tot en met 12 jaar, gaat ook naar het Philips Stadion. Daar wordt via Playing for Success gewerkt aan onder meer presenteren en zelfvertrouwen. Ook staat voor deze leeftijdsgroep een podcastworkshop op het programma.

Juist die afwisseling is belangrijk. De Zomerschool is bedoeld om kinderen ook tijdens de lange zomervakantie actief met de Nederlandse taal bezig te laten blijven, maar moet tegelijkertijd niet veranderen in zes extra reguliere schooldagen.

Daarom worden taalopdrachten zoveel mogelijk verstopt in verhalen, experimenten, creatieve opdrachten en uitstapjes. Een kind dat een bouwwerk ontwerpt, met anderen over de uitvoering overlegt en het resultaat daarna presenteert, is immers intensief met taal bezig zonder een werkboek vol grammatica-oefeningen voor zich te hebben.

Het programma richt zich bovendien niet uitsluitend op taal. Samenwerken, techniek, creativiteit en zelfvertrouwen krijgen eveneens een plek. Voor verschillende leeftijden bestaan aparte programma's. Kinderen van 9 tot en met 12 jaar gaan op ontdekkingsreis, de groep van 6 tot en met 8 jaar krijgt een avontuur rond Afrika en voor de jongste deelnemers van 4 en 5 jaar staan techniek en goochelen centraal.

De tweede groep van deze zomer is sinds 4 augustus bezig en heeft donderdag 13 augustus de laatste reguliere Zomerschooldag. Daarna volgen op vrijdag 14 en zaterdag 15 augustus eindshows in De Ontdekfabriek. Daar kunnen de kinderen laten zien wat zij tijdens hun vakantie hebben bedacht en gemaakt.

Daarmee eindigen zes dagen die op papier nog altijd zomerschool heten, maar in de praktijk vooral moeten voelen als een vakantieweek vol uitstapjes, verhalen en ontdekkingen.

En precies daarin schuilt de truc van Zomerschool040: kinderen krijgen extra onderwijs op het moment dat de gewone schooldeuren gesloten zijn, maar hoeven daar zelf nauwelijks iets van te merken.