Mogelijk uren zonder stroom bij strenge vorst: Brabantse elektriciteitsnet opnieuw onder druk

EINDHOVEN/HELMOND – Huishoudens en bedrijven in delen van Brabant moeten er rekening mee houden dat bij extreme kou tijdelijk de elektriciteit kan worden uitgeschakeld. Netbeheerder Enexis ziet op verschillende plaatsen opnieuw het risico dat het stroomnet tijdens de ochtend- en avondspits zijn maximale capaciteit bereikt. Een tijdelijke onderbreking geldt als laatste noodmaatregel en kan enkele uren duren.

De problemen worden vooral verwacht op koude dagen waarop veel elektrische apparaten tegelijkertijd worden gebruikt. Warmtepompen draaien dan harder, woningen vragen meer energie en aan het einde van de werkdag worden elektrische auto's aan laadpalen gekoppeld. Tegelijkertijd gaan verlichting, kookplaten en andere elektrische apparatuur aan.

De grootste belasting wordt verwacht tussen 07.00 en 10.00 uur en tussen 16.00 en 21.00 uur. Juist tijdens die uren kan de vraag op sommige plaatsen groter worden dan kabels en elektriciteitsstations veilig kunnen verwerken. 

Noord-Brabant behoort tot de provincies waar de situatie nauwlettend wordt gevolgd. Eerder werden onder meer delen van Eindhoven, Helmond, Tilburg, Den Bosch, Oss en Uden aangemerkt als gebieden waar het elektriciteitsnet zwaar wordt belast. Ook deze winter bevinden zich in Brabant verschillende netdelen waarvoor aanvullende maatregelen worden voorbereid. 

Dat betekent nadrukkelijk niet dat inwoners daar bij de eerste vorst zonder elektriciteit komen te zitten. Enexis beschikt over verschillende mogelijkheden om een dreigende overbelasting eerst op andere manieren op te vangen.

Zo kunnen grote stroomverbruikers worden gevraagd of verplicht hun elektriciteitsgebruik tijdelijk te verminderen. Daarnaast kan capaciteit worden ingezet die normaal als reserve beschikbaar blijft voor storingen en werkzaamheden. Ook technische oplossingen zoals mobiele batterijen kunnen worden gebruikt. 

Pas wanneer dergelijke maatregelen onvoldoende effect hebben, kan worden besloten een gedeelte van een elektriciteitsstation of het achterliggende netwerk tijdelijk uit te schakelen.

Daarmee probeert de netbeheerder juist een veel grotere storing te voorkomen. Wanneer kabels of installaties door langdurige overbelasting beschadigd raken, kan herstel aanzienlijk langer duren dan een gecontroleerde onderbreking.

Hoeveel aansluitingen bij zo'n ingreep zonder elektriciteit komen te zitten, hangt af van het getroffen netdeel. Ook de duur staat niet vooraf vast. Enexis houdt rekening met een onderbreking van enkele uren en kan pas weer volledig inschakelen wanneer de belasting voldoende is afgenomen. 

Een eventuele beslissing kan bovendien pas kort van tevoren worden genomen. De belasting van het netwerk hangt onder meer af van temperatuur, daadwerkelijk stroomgebruik en de situatie op dat specifieke moment. Daardoor is dagen van tevoren niet met zekerheid te zeggen of ergens daadwerkelijk moet worden afgeschakeld. 

Dat het risico niet alleen theoretisch is, bleek afgelopen winter. Toen waren 22 netdelen binnen het verzorgingsgebied van Enexis als kritiek aangemerkt. In zeven daarvan werd daadwerkelijk een te hoge belasting vastgesteld. Het ging onder meer om netdelen rond Eindhoven West, Helmond Zuid, Tilburg Noord, Den Bosch Noord, Oss en Uden. 

Tijdens koude perioden werd extra reservecapaciteit gebruikt om te voorkomen dat de stroomvoorziening moest worden onderbroken. Een gedeelte van het netwerk bij Eindhoven West is inmiddels uitgebreid, maar andere delen van het station gelden nog altijd als kritisch. 

Voor de komende herfst en winter houdt Enexis rekening met ongeveer 27 plaatsen in zijn verzorgingsgebied waar extra maatregelen nodig kunnen zijn. Die liggen verspreid over Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. 

De waarschuwing past in een veel groter probleem. Op verschillende plekken in Brabant is nauwelijks nog ruimte voor nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluitingen. Vooral rond Eindhoven, Helmond, Tilburg, Den Bosch, Oss en Uden is de beschikbare capaciteit beperkt.

Sinds juli gelden in gebieden met netcongestie bovendien ook voor nieuwe kleinverbruikersaansluitingen andere regels. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld nieuwbouwwoningen, bedrijven en aanvragen voor zwaardere aansluitingen op een wachtlijst terechtkomen wanneer onvoldoende capaciteit beschikbaar is. 

Het elektriciteitsnet wordt de komende jaren op grote schaal uitgebreid en verzwaard, maar nieuwe stations, dikkere kabels en andere infrastructuur zijn niet op korte termijn overal beschikbaar. Tot die tijd moeten tijdelijke maatregelen en een betere spreiding van het stroomgebruik de grootste pieken opvangen. 

Huishoudens kunnen volgens Enexis zelf bijdragen door vooral tijdens koude dagen grote stroomverbruikers niet allemaal tijdens de piekuren te gebruiken. Een elektrische auto kan bijvoorbeeld later op de avond of 's nachts worden opgeladen. Ook wasmachines, vaatwassers en andere apparaten kunnen buiten de drukste uren worden aangezet. 

Daarmee verdwijnt het tekort aan capaciteit niet, maar wordt de maximale belasting op een bepaald moment lager.

De netbeheerder verwacht dat de beschikbare noodmaatregelen in de meeste situaties voldoende zullen zijn. Een garantie dat het licht overal de gehele winter blijft branden, kan echter niet worden gegeven. Vooral een langdurige periode met stevige vorst kan het elektriciteitsnet opnieuw zwaar op de proef stellen.