Rattenoverlast in Eindhoven blijft aandachtspunt: koudere maanden vergroten risico in woningen

EINDHOVEN – Ratten blijven een hardnekkig probleem in Eindhoven. In de gemeentelijke registratie zijn sinds september 2024 ruim 2.400 afgehandelde meldingen van rattenoverlast opgenomen. Nu de temperaturen dalen, kunnen de knaagdieren zich vaker laten opmerken in woningen, schuren en andere beschutte plekken. De gemeente zet vooral in op preventie en advies, maar ook bewoners spelen een belangrijke rol bij het terugdringen van de overlast.

De aanwezigheid van ratten is voor Eindhoven geen nieuw verschijnsel. Zowel in woongebieden als rond plekken waar voedsel en afval beschikbaar zijn, kunnen de dieren zich vestigen. Vooral wanneer voedsel, water en geschikte schuilplaatsen dicht bij elkaar liggen, ontstaan omstandigheden waarin ratten zich gemakkelijk kunnen voortplanten.

Met het aanbreken van de koudere maanden neemt de kans toe dat bewoners de dieren in of rond hun woning opmerken. Kruipruimtes, spouwmuren, bergingen en zolders kunnen beschutting bieden. Dat betekent overigens niet automatisch dat er in de herfst meer ratten zijn. Hun aanwezigheid kan vooral zichtbaarder worden doordat ze andere schuilplaatsen opzoeken.

Uit de openbare gegevens van de gemeente Eindhoven blijkt dat rattenoverlast regelmatig wordt gemeld. Sinds de invoering van het vernieuwde meldingssysteem in september 2024 zijn meer dan 2.400 afgehandelde meldingen geregistreerd in de categorie ratten.

Het gaat daarbij om meldingen van overlast en niet om het aantal aanwezige dieren. Bovendien bevat de openbare registratie uitsluitend afgehandelde meldingen. Op basis van dit totaalcijfer kan daarom niet worden vastgesteld of de rattenpopulatie momenteel groeit of hoeveel meldingen er specifiek deze herfst zijn binnengekomen.

Dat de problematiek ingrijpende gevolgen kan hebben, werd eind augustus 2026 duidelijk bij woonzorgcomplex Kronehoef. Daar werden ratten aangetroffen in het gebouw en kreeg zorgorganisatie Vitalis een waarschuwing van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit na de vondst van rattenuitwerpselen in een keuken.

Eindhoven heeft niet alleen te maken met de bruine rat, die vaak wordt aangetroffen bij rioleringen, watergangen en kruipruimtes. Ook de zwarte rat komt in de stad voor.

Deze soort kan uitstekend klimmen en vindt onder meer onder dakpannen en in hoger gelegen delen van gebouwen een geschikte verblijfplaats. Dat maakt bestrijding soms ingewikkeld. Het afsluiten van openingen bij de begane grond is niet altijd voldoende wanneer dieren via dakconstructies of gevels naar binnen kunnen komen.

De gemeente liet eerder onderzoek uitvoeren naar de aanpak van zwarte ratten op verschillende overlastlocaties. Daarbij bleek dat een combinatie van het wegvangen van dieren en het afsluiten van toegangsroutes tot minder waarnemingen kon leiden. Het onderzoek dateert uit 2022 en geeft daarmee geen rechtstreeks beeld van de huidige situatie.

Een belangrijke factor bij rattenoverlast is de beschikbaarheid van voedsel. Afvalzakken die buiten blijven staan, etensresten rond containers en weggegooid voedsel kunnen de dieren aantrekken.

Ook particuliere tuinen bieden soms onbedoeld gunstige omstandigheden. Denk aan voer voor kippen, konijnen en vogels, gevallen fruit en slecht afgesloten voorraadbakken. Dichte begroeiing, opgeslagen materialen en rommelige bergingen kunnen daarnaast schuilplaatsen opleveren.

Het probleem beperkt zich daardoor niet altijd tot één woning. Wanneer in een straat meerdere geschikte voedsel- en nestelplaatsen aanwezig zijn, kunnen ratten zich tussen aangrenzende tuinen en gebouwen verplaatsen. Samenwerking tussen bewoners is dan belangrijk om te voorkomen dat de overlast zich verplaatst.

De gemeente Eindhoven maakt onderscheid tussen overlast op particulier terrein en problemen in de openbare ruimte.

Bij ratten in de openbare ruimte kan de gemeente maatregelen nemen wanneer sprake is van gezondheidsrisico's. Voor bestrijding in of rond particuliere woningen zijn bewoners of andere verantwoordelijke eigenaren in beginsel zelf aan zet.

Toch vraagt de gemeente nadrukkelijk om ook ratten op particulier terrein te melden. De meldingen helpen om probleemlocaties in beeld te krijgen. Daarnaast kan een medewerker van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen langskomen om advies te geven over preventie en bestrijding.

Melden kan via de BuitenBeter-app, het gemeentelijke meldingssysteem of telefonisch via 14 040.

Chemische bestrijdingsmiddelen zijn voor particulieren niet toegestaan bij rattenbestrijding. Professionele bestrijders mogen dergelijke middelen uitsluitend onder strenge voorwaarden inzetten. Daardoor ligt de nadruk steeds meer op het voorkomen van overlast.

Voor huishoudens betekent dit vooral dat voedselvoorraden goed moeten worden afgesloten, afval niet toegankelijk mag zijn voor dieren en mogelijke openingen in gevels, vloeren en dakconstructies gecontroleerd moeten worden. Daarbij moet de ventilatie behouden blijven en moet rekening worden gehouden met beschermde diersoorten.

Wanneer ratten eenmaal in een gebouw aanwezig zijn, is het verstandig om deskundige hulp in te schakelen. Alleen het vangen van dieren biedt doorgaans geen blijvende oplossing wanneer voedselbronnen en toegangsroutes beschikbaar blijven.

De gemeentelijke meldingen laten zien dat rattenoverlast in Eindhoven een terugkerend aandachtspunt is. De koudere periode maakt het onderwerp opnieuw actueel, maar betrouwbare cijfers over een eventuele stijging in oktober 2026 ontbreken vooralsnog.

Een structurele aanpak vraagt meer dan het bestrijden van afzonderlijke dieren. Goed afvalbeheer, onderhoud van gebouwen, tijdige meldingen en samenwerking tussen bewoners, verhuurders en gemeente bepalen uiteindelijk hoe aantrekkelijk een woonomgeving voor ratten blijft.

Voor Eindhovense huishoudens is juist het najaar een geschikt moment om woningen en tuinen te controleren voordat eventuele overlast zich verder ontwikkelt.