Nieuwe onderzoekslijn in Eindhoven zet verpleegkundigen aan het stuur bij AI en zorgdata

EINDHOVEN – De enorme hoeveelheid informatie die verpleegkundigen dagelijks over patiënten vastleggen, moet veel beter bruikbaar worden op de werkvloer. Met een nieuwe onderzoekslijn van Fontys Hogeschool en Máxima MC wordt de komende vier jaar onderzocht hoe data en kunstmatige intelligentie daarbij kunnen helpen. Dr. Lysette Hakvoort krijgt als associate lector de leiding over het programma.

De nieuwe onderzoekslijn draagt de naam SNAPE, voluit Smart Nursing & AI for Patient Equity. Centraal staat een vraagstuk dat in vrijwel ieder ziekenhuis speelt: verpleegkundigen verzamelen gedurende een dienst voortdurend gegevens, maar een groot deel daarvan is niet direct beschikbaar als bruikbare informatie om de zorg te verbeteren.

Het gaat onder meer om verpleegkundige rapportages, vragenlijsten, metingen van vitale functies en gegevens over de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Afzonderlijk zeggen die registraties soms weinig. Wanneer gegevens worden gecombineerd en ontwikkelingen over langere tijd zichtbaar worden gemaakt, kunnen echter patronen naar voren komen die op een afdeling anders gemakkelijk onopgemerkt blijven.

Binnen SNAPE moeten onder meer dashboards en andere digitale toepassingen worden ontwikkeld die verpleegkundigen actueel inzicht geven in wat er op hun afdeling gebeurt.

Een plotselinge toename van het aantal patiënten dat valt, kan bijvoorbeeld eerder worden gesignaleerd. Een verpleegkundig team kan vervolgens onderzoeken wat daarvan de oorzaak is en bepalen of aanpassingen nodig zijn.

Daarbij is het nadrukkelijk niet de bedoeling dat technologie de professionele afweging van verpleegkundigen overneemt. Data en AI moeten vooral een hulpmiddel worden waarmee zij ontwikkelingen eerder herkennen en beslissingen beter kunnen onderbouwen.

Dat onderscheid is belangrijk. De meerwaarde van dergelijke systemen hangt uiteindelijk af van de kwaliteit van de ingevoerde gegevens, de manier waarop informatie wordt gepresenteerd en de mate waarin verpleegkundigen die informatie daadwerkelijk in hun dagelijkse werk kunnen gebruiken.

De nieuwe onderzoekslijn richt zich daarom niet alleen op techniek. Een belangrijk onderdeel is de positie van verpleegkundigen bij het ontwikkelen en gebruiken van digitale hulpmiddelen.

In plaats van dat nieuwe technologie uitsluitend van bovenaf wordt ingevoerd, moeten verpleegkundige teams zelf invloed krijgen op de manier waarop beschikbare gegevens worden gebruikt. Daarmee raakt het onderzoek ook aan een bredere ontwikkeling binnen ziekenhuizen, waarbij verpleegkundigen meer zeggenschap krijgen over kwaliteit, innovatie en de inrichting van hun werk.

De naam Patient Equity onderstreept daarnaast dat technologie uiteindelijk moet bijdragen aan zorg die voor verschillende groepen patiënten bruikbaar en toegankelijk blijft.

Voor Hakvoort vormt het associate lectoraat een volgende stap in een loopbaan waarin verpleegkundige praktijk en wetenschappelijk onderzoek al langer samenkomen.

Ze promoveerde in september 2025 aan de Universiteit Utrecht op onderzoek naar de vraag hoe kennis en vaardigheden uit opleidingen en trainingen daadwerkelijk terechtkomen in het dagelijkse werk van verpleegkundigen. Daarbij onderzocht ze onder meer welke omstandigheden ervoor zorgen dat nieuwe kennis wel of juist niet in de praktijk wordt toegepast.

Die achtergrond sluit aan bij de opdracht die ze nu krijgt. Het verzamelen van gegevens of ontwikkelen van nieuwe technologie is immers iets anders dan ervoor zorgen dat verpleegkundigen daar tijdens hun werk daadwerkelijk voordeel van hebben.

Hakvoort is daarnaast actief binnen de vereniging Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen (STZ). Sinds 2025 maakt ze deel uit van het bestuur, met verpleegkundige zeggenschap en onderzoek als aandachtsgebied.

SNAPE wordt binnen Fontys ondergebracht bij het lectoraat Decision Support: Who CAREs?, onder leiding van lector Angelique Dierick-van Daele. Dat lectoraat houdt zich al langer bezig met digitale technologie die zorgprofessionals kan ondersteunen bij beslissingen.

Daarbij wordt onder meer onderzoek gedaan naar slimme monitoring, sensortechnologie en digitale hulpmiddelen voor patiënten en professionals. Ook kunstmatige intelligentie heeft er inmiddels een plaats. Zo loopt binnen het lectoraat al onderzoek naar een AI-model waarmee op basis van verpleegkundige informatie in het elektronisch patiëntendossier het risico op vallen kan worden voorspeld.

Met SNAPE wordt die ontwikkeling nadrukkelijker gekoppeld aan het dagelijkse werk van verpleegkundigen en aan de gegevens die zij zelf verzamelen.

Voor Fontys betekent de samenwerking bovendien dat onderzoeksresultaten kunnen terugvloeien naar het onderwijs. Studenten en toekomstige verpleegkundigen krijgen daardoor te maken met vraagstukken die rechtstreeks uit de ziekenhuispraktijk komen.

De benoeming heeft voor Máxima MC nog een bijzondere betekenis. Het is de eerste keer dat vanuit het verpleegkundig domein van het ziekenhuis een associate lectoraat wordt ingevuld.

Daarmee krijgt verpleegkundig onderzoek een nadrukkelijker plek naast medisch en technisch onderzoek. Voor een ziekenhuisorganisatie die steeds vaker gebruikmaakt van thuismonitoring, digitale zorg en andere technologische toepassingen is juist de betrokkenheid van verpleegkundigen daarbij van belang: zij werken dagelijks met patiënten én met een groot deel van de informatie waarop nieuwe systemen worden gebaseerd.

De samenwerking tussen Máxima MC en Fontys moet de komende jaren duidelijk maken of gegevens die nu vooral worden geregistreerd omdat dat noodzakelijk is, ook veel directer kunnen worden ingezet om de zorg te verbeteren.

Als dat lukt, kan de opbrengst van SNAPE uiteindelijk heel praktisch zijn: verpleegkundigen die niet méér gegevens hoeven vast te leggen, maar meer informatie terugkrijgen uit wat ze toch al registreren.