Nog onduidelijk of Eindhovenaren oogschade opliepen tijdens zonsverduistering

EINDHOVEN – Zeker achttien mensen in Nederland hebben schade aan het netvlies opgelopen na de gedeeltelijke zonsverduistering van 12 augustus. Onder hen zijn vijf kinderen. Of ook inwoners van Eindhoven zijn getroffen of patiënten daarvoor bij een ziekenhuis in Eindhoven terechtkwamen, is vooralsnog niet openbaar gemaakt.

De landelijke cijfers zijn afkomstig uit een inventarisatie onder oogartsen. Daarbij werden in de dagen na de eclips meldingen verzameld van patiënten met klachten die passen bij schade door rechtstreeks in de zon kijken. Een verdeling naar stad, regio of ziekenhuis is niet bekendgemaakt. Daardoor is uit de huidige gegevens niet af te leiden of zich onder de achttien geregistreerde patiënten mensen uit Eindhoven of Zuidoost-Brabant bevinden.

Dat is voor Eindhoven een relevante vraag. De zonsverduistering was op 12 augustus ook in deze regio goed zichtbaar en de zon werd tijdens het hoogtepunt voor een groot deel door de maan bedekt. Juist doordat de zon tijdens een eclips minder fel lijkt, bestaat het gevaar dat mensen langer rechtstreeks blijven kijken.

Oogartsen hadden vooraf uitgebreid gewaarschuwd dat een gewone zonnebril onvoldoende bescherming biedt. Wanneer fel zonlicht rechtstreeks het oog binnenkomt, wordt het licht geconcentreerd op het centrale deel van het netvlies. Daardoor kan schade ontstaan op precies het gebied waarmee iemand scherp kijkt. Het verraderlijke daarvan is dat het netvlies zelf geen pijnreceptoren heeft. Klachten kunnen daardoor pas later merkbaar worden.

Bij het merendeel van de nu geregistreerde patiënten gaat het om relatief milde klachten. Zij zien bijvoorbeeld een vlek in hun gezichtsveld. In ten minste één geval is een ernstiger beeld gemeld. Hoeveel patiënten volledig herstellen, kan zo kort na de eclips nog niet worden vastgesteld. Herstel van zonneschade aan het netvlies kan weken tot maanden duren en bij ernstigere schade kunnen klachten blijvend zijn.

Opvallend is dat vooralsnog alleen landelijke aantallen naar buiten zijn gebracht. Dat betekent niet dat er in Eindhoven geen patiënten zijn geweest. Het betekent alleen dat daar op basis van de openbaar beschikbare gegevens geen conclusie over kan worden getrokken.

In Eindhoven beschikt het Catharina Ziekenhuis over een afdeling Oogheelkunde. Ook Máxima MC heeft een oogheelkundige polikliniek in Eindhoven en daarnaast een afdeling in Veldhoven. MMC meldde eerder dit jaar dat het vanwege een tekort aan oogheelkundige capaciteit tijdelijk voornamelijk zorg verleent aan kinderen en aan patiënten die spoedeisende oogzorg nodig hebben.

Op de openbare nieuwspagina's van beide ziekenhuizen is tot dusver geen melding verschenen over patiënten die na de eclips met zonneschade aan de ogen zijn behandeld. Ook in andere publiek toegankelijke berichtgeving is geen bevestigd Eindhovens geval terug te vinden.

Nog vóór de zonsverduistering hielden Nederlandse oogartsen rekening met een beperkt aantal patiënten. Daarbij werd gekeken naar onderzoek na de grote zonsverduistering van 1999 in Groot-Brittannië. Wanneer die cijfers naar de Nederlandse bevolking werden omgerekend, kwam een schatting uit op ongeveer achttien tot twintig mensen met oogletsel.

De eerste Nederlandse inventarisatie komt nu uit op minstens achttien patiënten. Die overeenkomst betekent niet dat vooraf precies kon worden voorspeld hoeveel mensen schade zouden oplopen, maar is wel opvallend. Bij het Britse onderzoek bleek na anderhalf jaar overigens geen van de gevolgde patiënten blijvende schade te hebben.

Voor de Nederlandse patiënten is zo'n conclusie nog veel te vroeg. Pas na langere tijd kan duidelijk worden in hoeverre de vlekken, vervormingen of andere problemen met het gezichtsvermogen verdwijnen.

Voor Eindhoven blijft ondertussen één vraag openstaan: zitten tussen de landelijke meldingen ook patiënten die in deze regio wonen of hier door een oogarts zijn onderzocht? Zolang ziekenhuizen of de beroepsgroep daar geen regionale gegevens over verstrekken, is dat niet met zekerheid te zeggen.