Bijna volledige maansverduistering vrijdagochtend zichtbaar boven Eindhoven

22 aug , 15:23 • Nieuws

pexels sabarish sankaran 7630984 33877023

Opname van de fasen van de maan tijdens een maansverduistering tegen een donkere nachtelijke lucht ©Pexels

EINDHOVEN – Wie vrijdag 28 augustus vroeg uit bed komt, kan boven Eindhoven een bijzonder hemelverschijnsel zien. De maan trekt die ochtend diep door de schaduw van de aarde. Tijdens het hoogtepunt is vrijwel de volledige maanschijf verduisterd. Vooral tussen half vijf en zes uur 's ochtends zijn de omstandigheden interessant, al wordt een vrij uitzicht richting het westen steeds belangrijker.

De maansverduistering begint rond 03.23 uur. De maan komt dan in de buitenste en lichtere schaduw van de aarde terecht. Van die eerste fase is met het blote oog doorgaans nog weinig te merken.

Dat verandert rond 04.33 uur. Vanaf dat moment bereikt de maan de donkere kernschaduw van de aarde en wordt duidelijk zichtbaar dat een steeds groter deel van de maanschijf verdwijnt.

In de anderhalf uur daarna neemt de verduistering steeds verder toe.

Hoogtepunt rond 06.12 uur

Het maximum wordt vanuit Eindhoven rond 06.12 uur bereikt. De eclips heeft dan een magnitude van ongeveer 0,93. Dat betekent dat ruim 90 procent van de diameter van de maan in de donkere kernschaduw van de aarde terechtkomt.

Officieel blijft het daardoor een gedeeltelijke maansverduistering. Voor het oog komt het verschijnsel echter dicht in de buurt van een totale verduistering.

Tijdens het maximum blijft slechts een relatief smal gedeelte van de maan buiten de donkerste schaduw.

Maan staat zeer laag boven Eindhoven

Wie het hoogtepunt wil zien, moet rekening houden met de positie van de maan. Rond 06.12 uur staat deze nog maar ongeveer vijf graden boven de horizon.

De maan bevindt zich dan in westzuidwestelijke richting. Bomen, woningen, flats en andere gebouwen kunnen het zicht daardoor gemakkelijk blokkeren.

Een open plek met een vrije horizon richting het westen en zuidwesten biedt de beste kansen. Wie vanuit een dichtbebouwde straat probeert te kijken, kan juist het laatste en spectaculairste deel van de verduistering missen.

Een plek aan de westelijke kant van Eindhoven of een open gebied buiten de bebouwde kom kan daarom gunstiger zijn.

Eerder kijken kan zelfs mooier zijn

Hoewel het maximum pas na zes uur wordt bereikt, kan het voor waarnemers aantrekkelijk zijn om al eerder te kijken.

Rond 04.33 uur begint de duidelijk zichtbare gedeeltelijke verduistering. De maan staat dan nog ongeveer zeventien graden boven de horizon en de hemel is aanzienlijk donkerder.

Daarna zakt de maan steeds verder terwijl tegelijkertijd de ochtendschemering begint toe te nemen.

Tussen ongeveer 04.30 en 06.00 uur kan daardoor een betere combinatie ontstaan van een donkere hemel, een verduisterde maan en voldoende hoogte boven de horizon.

Wie vooral foto's wil maken, hoeft dus niet uitsluitend op het exacte maximum te wachten.

Maan kan roodbruin kleuren

Tijdens een maansverduistering staat de aarde tussen de zon en de maan. Het directe zonlicht wordt daardoor gedeeltelijk door onze planeet tegengehouden.

Toch wordt het verduisterde gedeelte van de maan meestal niet volledig zwart. Een deel van het zonlicht reist door de aardatmosfeer en wordt daarbij afgebogen.

Vooral rood en oranje licht bereikt vervolgens nog het maanoppervlak. Daardoor kan het verduisterde gedeelte een koperachtige, roodbruine of donkeroranje tint krijgen.

Hoe sterk die kleur vrijdag zichtbaar wordt, is vooraf niet exact te voorspellen. De toestand van de aardatmosfeer heeft daar invloed op.

Geen echte bloedmaan

De term bloedmaan wordt vooral gebruikt wanneer sprake is van een totale maansverduistering en de volledige maan in de kernschaduw van de aarde staat.

Dat gebeurt op 28 augustus net niet.

Met een maximale magnitude van ongeveer 0,93 blijft officieel sprake van een gedeeltelijke maansverduistering. Het verschil met een totale eclips is tijdens het hoogtepunt echter relatief klein.

Een groot gedeelte van het maanoppervlak kan dan donkerrood of bruinachtig kleuren, terwijl aan één zijde een smalle helderdere rand zichtbaar blijft.

Geen telescoop noodzakelijk

Voor het bekijken van de verduistering is geen telescoop nodig. Bij helder weer is het verschijnsel uitstekend met het blote oog te volgen.

Een verrekijker kan wel extra detail laten zien, bijvoorbeeld langs de grens tussen het verduisterde en het nog verlichte gedeelte van de maan.

Voor fotografen is vooral de lage stand van de maan interessant. Door de maan samen met gebouwen, bomen of andere herkenbare elementen van Eindhoven vast te leggen, kan de verduistering een duidelijk lokaal karakter krijgen.

Een statief is daarbij aan te raden, zeker tijdens het donkerdere deel van de ochtend.

Sterrenwacht in augustus gesloten

Het Dr. A.F. Philips Observatorium van Sterrenwacht Eindhoven is in juli en augustus normaal gesproken gesloten voor publiek vanwege onderhoud.

Voor de maansverduistering van vrijdag 28 augustus staat momenteel geen speciale publieksopenstelling op de agenda.

Eindhovenaren die de eclips willen bekijken, zijn daardoor vooral aangewezen op een eigen waarneemplek.

Maan verdwijnt kort na het maximum

Lang na het hoogtepunt kan Eindhoven de verduistering niet meer volgen.

Rond 06.52 uur zakt de maan onder de westzuidwestelijke horizon. De eclips zelf gaat daarna nog verder, maar dat gedeelte speelt zich vanuit Eindhoven gezien onder de horizon af.

De gedeeltelijke verduistering eindigt pas later in de ochtend. Eindhoven ziet daardoor vooral de opbouw naar het maximum, maar niet het volledige verloop van de eclips.

Juist dat maakt een vrije horizon zo belangrijk. Tijdens de laatste veertig minuten waarin de maan nog zichtbaar is, staat deze extreem laag.

Tweede eclips in korte tijd

De maansverduistering volgt slechts ruim twee weken na de gedeeltelijke zonsverduistering van 12 augustus.

Bij die zonsverduistering schoof de maan tussen de aarde en de zon. Vrijdagochtend zijn de rollen omgedraaid: de aarde bevindt zich tussen de zon en de maan, waardoor de schaduw van onze planeet over het maanoppervlak trekt.

Augustus 2026 levert daarmee binnen korte tijd twee opvallende astronomische gebeurtenissen op die vanuit Eindhoven en de rest van Zuidoost-Brabant waarneembaar zijn.

Weer geeft uiteindelijk de doorslag

Of Eindhoven daadwerkelijk veel van de maansverduistering te zien krijgt, hangt uiteindelijk vooral af van de bewolking.

Omdat de maan tijdens het belangrijkste deel van de eclips steeds lager boven de westelijke horizon staat, hoeft niet eens de hele hemel bewolkt te zijn om het zicht te bederven. Een wolkenbank laag aan de horizon kan al voldoende zijn.

Een betrouwbare verwachting voor precies de uren van de eclips wordt pas dichter bij vrijdag mogelijk.

Bij een heldere hemel wacht vroege vogels in Eindhoven echter een opvallend schouwspel: een vrijwel volledig verduisterde maan die langzaam richting de westelijke horizon zakt.