Eindhoven zoekt verhalen over oorlog en vrijheid: ‘Wat geef jij door?’

EINDHOVEN – Een herinnering van opa aan de bevrijding, het verhaal van een familielid in het verzet of juist een persoonlijke ervaring met oorlog, vluchten en opnieuw beginnen. Eindhovenaren worden opgeroepen die verhalen vast te leggen op video. Herinneringscentrum Hornemann wil ze verzamelen voordat herinneringen verdwijnen en ervaringen niet langer worden doorverteld.

Op 18 september is het 82 jaar geleden dat Eindhoven werd bevrijd. De generatie die de Tweede Wereldoorlog zelf bewust heeft meegemaakt wordt steeds kleiner. Daarmee dreigen ook persoonlijke verhalen verloren te gaan die soms tientallen jaren alleen binnen families zijn doorverteld.

Met Eindhoven geeft vrijheid door probeert Herinneringscentrum Hornemann die herinneringen vast te leggen. Inwoners kunnen zelf een korte video maken waarin zij een verhaal vertellen of iemand anders aan het woord laten.

Daarbij hoeft het volgens het herinneringscentrum niet om een groot of spectaculair oorlogsverhaal te gaan. Juist een kleine herinnering kan iets vertellen over een periode die voor jongere generaties steeds verder weg komt te liggen.

De oproep wordt nadrukkelijk breder getrokken dan alleen de Tweede Wereldoorlog. Ook Eindhovenaren die zelf oorlog, vervolging, vluchten of het verlies van vrijheid hebben ervaren, kunnen deelnemen.

Daarmee komen historische herinneringen en hedendaagse ervaringen naast elkaar te staan. Voor iemand wiens grootouders in september 1944 de geallieerde militairen Eindhoven zag binnentrekken kan vrijheid een andere betekenis hebben dan voor een inwoner die veel later naar Nederland vluchtte. De achterliggende vraag is echter dezelfde: wat betekent het wanneer vrijheid er niet vanzelfsprekend is?

Deelnemers kunnen iemand uit hun familie, buurt of kennissenkring vragen naar een herinnering aan oorlog, verzet of bevrijding. Wie zelf een verhaal heeft, kan vertellen wat vrijheid in zijn of haar leven betekent.

Aan het einde staat steeds één vraag centraal: waarom mag juist dit verhaal niet verloren gaan?

Een professionele camera of montage is niet nodig. Een mobiele telefoon volstaat. Het advies is om verticaal te filmen, een rustige en goed verlichte plek te zoeken en eerst de naam van degene die aan het woord komt te noemen.

Een bijdrage van ongeveer één tot anderhalve minuut is voldoende, al mogen filmpjes ook langer zijn.

De video's kunnen via WhatsApp worden gestuurd naar 06-13411935 of per e-mail naar [email protected]. Wie materiaal instuurt moet daarbij toestemming geven voor vertoning in het herinneringscentrum en publicatie via de website en sociale media.

Wie liever niet zelf filmt, kan zondag 30 augustus terecht bij Herinneringscentrum Hornemann aan het Stadhuisplein. Tussen 11.00 en 17.00 uur kunnen bezoekers zonder afspraak binnenlopen en hun verhaal laten opnemen.

Medewerkers helpen bij het gesprek en de opname. Tegelijkertijd zijn de tentoonstellingen te bezoeken en worden rondleidingen gegeven over Edo en Lex Hornemann, de twee Joodse broertjes uit Eindhoven aan wie het herinneringscentrum zijn naam ontleent.

Edo en Lex werden tijdens de oorlog via Kamp Vught en Auschwitz naar concentratiekamp Neuengamme gebracht. Daar werden zij samen met achttien andere kinderen slachtoffer van medische experimenten. In april 1945, enkele weken voor het einde van de oorlog, werden de twintig kinderen in Hamburg vermoord. Edo was twaalf jaar, Lex acht.

Hun geschiedenis vormt nog altijd de basis van het herinneringscentrum, maar wordt er nadrukkelijk gekoppeld aan thema's als discriminatie, uitsluiting, antisemitisme en de betekenis van vrijheid. https://hethornemannhuis.nl/

De opnamedag op 30 augustus valt samen met DE OPENING, waarmee in Eindhoven dat weekend landelijk het nieuwe culturele seizoen wordt afgetrapt. De stad is van 28 tot en met 30 augustus gastheer van het evenement dat de voormalige Uitmarkt heeft opgevolgd.

Theater, muziek, dans, musea en andere culturele activiteiten zijn gedurende drie dagen op tientallen plekken in Eindhoven te vinden. Ook het Stadhuisplein vormt een van de centrale locaties.

Herinneringscentrum Hornemann gebruikt die toestroom naar de binnenstad om zoveel mogelijk verschillende Eindhovenaren voor de camera te krijgen.

De verzamelde verhalen worden vervolgens op vrijdag 18 september tussen 11.00 en 17.00 uur doorlopend vertoond in het herinneringscentrum. Ook die dag kunnen bezoekers nog hun eigen verhaal laten opnemen.

Wie zijn filmpje vóór 18 september instuurt, maakt kans dat het direct wordt opgenomen in die eerste presentatie. Daarna stopt het project niet: ook nieuwe bijdragen blijven welkom en kunnen online worden toegevoegd.

De datum is bewust gekozen. Op 18 september 1944 bereikten Amerikaanse en Britse troepen Eindhoven tijdens Operatie Market Garden. Sindsdien vormt 18 september de eigen bevrijdingsdag van de stad. Ook dit jaar staan rond die datum opnieuw verschillende herdenkingsactiviteiten op het programma.

Waar verhalen over de bevrijding vroeger voornamelijk rechtstreeks van ooggetuige op kind en kleinkind werden doorgegeven, moet beeld nu helpen die keten voort te zetten.

Niet alleen door vast te leggen wat er 82 jaar geleden gebeurde, maar ook door aan toekomstige Eindhovenaren te laten zien wat vrijheid voor inwoners van de stad in 2026 betekende.