Gouden reuzenvogel strijkt neer op Markt en geeft Eindhoven voorproefje op Dutch Design Week

EINDHOVEN – Wie vrijdag over de Markt in Eindhoven loopt, kan er moeilijk omheen. Midden in de binnenstad verrijst een zeven meter hoge gouden vogel, bovenop een enorm ei. Het opvallende kunstwerk van Atelier Van Lieshout is niet alleen bedoeld om bekeken te worden: in het ei bevindt zich een spreekkamer. Daarmee krijgt Eindhoven ruim anderhalve maand voor Dutch Design Week al een eerste monumentaal ontwerp in de openbare ruimte.

De installatie draagt de naam De Spreekkamer Van De Toekomst en wordt vrijdag 28 augustus onthuld. Dat gebeurt op een moment waarop Eindhoven ook landelijk in de schijnwerpers staat. Diezelfde dag begint in de stad DE OPENING, de nationale aftrap van het nieuwe culturele seizoen.

Het driedaagse evenement is de opvolger van de vroegere Uitmarkt. Eindhoven is na Apeldoorn de tweede Nederlandse stad die als gaststad optreedt. Van vrijdag tot en met zondag zijn op onder meer het Stadhuisplein en de Markt optredens en culturele activiteiten te vinden.

De metershoge vogel zorgt daardoor al tijdens dat openingsweekend voor een opvallende nieuwe blikvanger in het hart van de stad.

Achter het enigszins absurdistische uiterlijk van de sculptuur zit een serieuzere gedachte. Het ei waarop de gouden vogel zit, is ingericht als spreekkamer. Daarmee combineert Atelier Van Lieshout beeldende kunst met een daadwerkelijk bruikbare ruimte, iets wat vaker terugkomt in het werk van de Rotterdamse studio.

Het werk draait om de vraag hoe gezondheidszorg er in de toekomst uit kan zien. Technologie krijgt daarin een steeds grotere rol. Kunstmatige intelligentie, robots en digitale toepassingen kunnen veel taken overnemen of ondersteunen, maar de installatie werpt tegelijkertijd de vraag op wat daardoor mogelijk verloren gaat.

Want wat gebeurt er wanneer een patiënt straks vooral met systemen en machines te maken krijgt? Kan technologie menselijke aandacht vervangen, of wordt persoonlijk contact juist waardevoller naarmate steeds meer zorg digitaal wordt?

De spreekkamer in het ei maakt die discussie letterlijk zichtbaar midden in Eindhoven.

Het kunstwerk staat niet op zichzelf. Het behoort tot Sanitas Futurum, een groter project waarmee Atelier Van Lieshout toekomstscenario's rond gezondheid en zorg onderzoekt.

Daarbij gaat het niet alleen over nieuwe medische technieken. Ook onderwerpen als macht, ethiek, zelfbeschikking en de manier waarop mensen in toekomstige zorgsystemen terechtkomen spelen een rol.

Dat sluit aan bij de werkwijze van kunstenaar Joep van Lieshout, die kunst, architectuur en design al tientallen jaren door elkaar laat lopen. Zijn installaties zijn vaak herkenbaar aan monumentale vormen en een flinke dosis provocatie. Achter de soms humoristische of bizarre buitenkant zitten vragen over hoe mensen samenleven en hoeveel invloed systemen, technologie en organisaties daarop hebben.

Van Lieshout richtte Atelier Van Lieshout in 1995 op. Sindsdien werden zijn werken wereldwijd tentoongesteld. Bekende projecten zijn onder andere AVL-Ville, SlaveCity en Domestikator. In Rotterdam ligt ook Brutus, de omvangrijke kunstlocatie die door Van Lieshout werd geïnitieerd en waar zijn werk een belangrijke plaats inneemt.

De komst van de gouden vogel is tegelijkertijd onderdeel van een bredere ontwikkeling binnen Dutch Design Week. DDW wil grote ontwerpen niet alleen binnen tentoonstellingshallen laten zien, maar nadrukkelijker onderdeel maken van de stad.

Daarvoor werd dit jaar voor de derde keer een oproep gedaan aan ontwerpers voor zogeheten Grand Projects: grote installaties en ruimtelijke ontwerpen die op prominente plekken in Eindhoven kunnen worden geplaatst.

Dutch Design Foundation en Bureau Binnenstad Eindhoven werken daarbij samen met de geselecteerde makers. Het idee is dat voorbijgangers ook zonder een tentoonstelling binnen te stappen met design worden geconfronteerd.

De Markt krijgt met De Spreekkamer Van De Toekomst daarvan alvast een voorproefje.

Daar blijft het niet bij. Wanneer Dutch Design Week op zaterdag 17 oktober begint, verschijnen op meer bekende plekken in Eindhoven grote ontwerpen. Ook op Strijp-S komt nieuw werk te staan.

Atelier Van Lieshout levert bovendien nog een tweede functionele sculptuur, die tijdens DDW op het Ketelhuisplein wordt geplaatst.

De verschillende objecten moeten samen een route gaan vormen tussen de Eindhovense binnenstad en Strijp-S. Daarmee wordt de openbare ruimte gedurende de designweek feitelijk onderdeel van het festival.

Het past bij de koers van Dutch Design Week om bezoekers niet uitsluitend naar eindproducten te laten kijken, maar ontwerp vooral te gebruiken om discussie uit te lokken. Voor de editie van 2026 gebeurt dat onder het thema R.A.W. – Rebel Authentic Worth. De nadruk ligt daarbij op experiment, onderzoek en ontwerp dat bestaande vanzelfsprekendheden ter discussie stelt.

Juist op dat punt lijkt de zeven meter hoge vogel op de Markt alvast goed op zijn plek.

Een reusachtig gouden dier trekt ongetwijfeld eerst de aandacht door zijn uiterlijk. Wie daarna ontdekt dat zich onder de vogel een spreekkamer bevindt waarin de menselijke toekomst van de zorg ter discussie wordt gesteld, krijgt precies het soort tweede laag waarmee Dutch Design Week Eindhoven ieder najaar probeert te veranderen in meer dan alleen een tentoonstellingsstad.