Eindhovenaren gevraagd waar openbaar vervoer tekortschiet: ‘Welke reis kun jij niet meer maken?’

EINDHOVEN – Een bushalte in de buurt betekent nog niet automatisch dat je ook kunt komen waar je moet zijn. Een te vroege laatste bus, een verbinding die meerdere keren overstappen vereist of simpelweg de prijs van een rit kunnen voldoende zijn voor mensen om niet op pad te gaan. Reizigersvereniging Rover wil daarom weten welke reizen inwoners van Eindhoven en de rest van Nederland niet of nauwelijks meer met het openbaar vervoer kunnen maken.

De organisatie heeft hiervoor het meldpunt ‘Van A naar Nergens’ geopend. Reizigers kunnen er situaties doorgeven waarin het openbaar vervoer voor hen geen bruikbaar alternatief is. Dat kan bijvoorbeeld gaan om familiebezoek dat 's avonds zonder auto lastig wordt, een medische afspraak waarvoor een taxirit nodig is of werk dat met de beschikbare busverbindingen niet op tijd kan worden bereikt. https://www.rover.nl/doe-mee/meldpunt-van-a-naar-nergens

Daarmee richt de actie zich op een probleem dat vaak wordt aangeduid als vervoers- of mobiliteitsarmoede. Anders dan de term misschien doet vermoeden, gaat het daarbij niet uitsluitend om mensen met weinig geld. Ook de afstand tot een halte, de frequentie van een verbinding, lichamelijke beperkingen en de mogelijkheid om zelf te fietsen of autorijden spelen een rol.

Dat maakt het onderwerp ook voor een stad als Eindhoven relevant. De stad beschikt over een uitgebreid busnetwerk en Eindhoven Centraal behoort tot de belangrijkste OV-knooppunten van Zuid-Nederland. Toch betekent een groot aantal verbindingen niet dat iedere inwoner op ieder moment voldoende mobiel is.

Vooral buiten de drukste reisuren kan de situatie anders zijn. Wie afhankelijk is van het openbaar vervoer moet niet alleen kijken óf er een bus rijdt, maar ook hoe vaak, hoe laat de laatste verbinding vertrekt en hoeveel overstappen nodig zijn.

Daar komt de betaalbaarheid bij. Voor Eindhovenaren met een lager inkomen heeft de gemeente daarom al een specifieke regeling. Inwoners die daarvoor in aanmerking komen kunnen met Dalvrij Eindhoven gratis met de bus reizen. Op werkdagen geldt dat vanaf 09.00 uur; in weekenden en op feestdagen kan de regeling de hele dag worden gebruikt. Aan het abonnement zijn voorwaarden verbonden en het geldt op aangewezen buslijnen en trajecten.

De aanwezigheid van zo'n regeling laat zien dat bereikbaarheid niet alleen een kwestie is van wegen, spoorlijnen en bushaltes. Ook de vraag of een inwoner een reis daadwerkelijk kan betalen speelt mee. https://www.hermes.nl/nl/vervoerbewijzen/abonnementen2/dalvrij-eindhoven

Tegelijkertijd staat Eindhoven aan de vooravond van forse investeringen in het openbaar vervoer. Rond Eindhoven Centraal wordt gewerkt aan plannen voor een volledig nieuw vervoersknooppunt. Het toekomstige busstation moet ondergronds worden aangelegd en plaats bieden aan meer dan dertig haltes. Ook moet overstappen tussen trein en bus eenvoudiger worden.

Voor het totale project rond het Eindhovense station is inmiddels een bedrag van meer dan een miljard euro voorzien.

Ook het regionale busnetwerk moet de komende jaren aanzienlijk groeien. De nieuwe concessie voor het busvervoer in Zuidoost-Brabant gaat volgens de huidige planning in de zomer van 2029 in. De provincie verwacht dat het aantal busreizigers richting het einde van die concessieperiode mogelijk kan verdubbelen.

Daarbij moet niet alleen de dagelijkse stroom werknemers richting grote werkgevers, bedrijventerreinen en Eindhoven Airport beter worden bediend. In de plannen is ook nadrukkelijk aandacht voor mensen die de bus gebruiken om bijvoorbeeld familie te bezoeken, te winkelen of andere voorzieningen te bereiken. Het uitgangspunt is dat veel meer bestemmingen met hooguit één overstap bereikbaar worden.

Verder werkt Eindhoven aan nieuwe hoogwaardige busverbindingen. Zo moet HOV4 het centrum via Eindhoven-Zuidwest beter verbinden met onder meer de High Tech Campus en bedrijventerrein De Run in Veldhoven.

Juist daardoor ontstaat een interessant contrast. Terwijl Eindhoven en de regio miljarden investeren in de mobiliteit van de toekomst, kunnen individuele reizigers vandaag al vastlopen op een verbinding die niet aansluit bij hun dagelijks leven.

Een bus die om de paar minuten naar een groot bedrijventerrein rijdt, helpt bijvoorbeeld niet automatisch iemand die 's avonds vanuit een woonwijk naar familie of een zorgvoorziening moet. En een halte op korte afstand heeft weinig waarde wanneer de dienstregeling niet aansluit bij werk- of bezoektijden.

Met het nieuwe meldpunt wil Rover juist dergelijke situaties verzamelen. Niet de vraag hoeveel bushaltes of lijnen er op de kaart staan, maar welke daadwerkelijke verplaatsingen mensen niet kunnen maken staat daarbij centraal.

De reizigersvereniging wil de ervaringen uiteindelijk gebruiken richting politiek en overheden. Volgens de organisatie moet openbaar vervoer niet uitsluitend worden bekeken als een vervoersproduct, maar als een voorziening die bepaalt of mensen kunnen deelnemen aan de samenleving.

Na het invullen van het meldpunt kunnen deelnemers daarnaast een petitie ondersteunen waarin wordt gevraagd om blijvende investeringen in goed, toegankelijk en betaalbaar openbaar vervoer.

Voor Eindhoven kan de inventarisatie interessant worden. De stad wil de komende jaren sterk groeien en tegelijkertijd het gebruik van auto, fiets en openbaar vervoer anders over de beschikbare ruimte verdelen. Juist dan wordt de vraag steeds belangrijker of ook inwoners zonder auto daadwerkelijk naar hun werk, familie, ziekenhuis, winkel of sociale activiteit kunnen blijven reizen.