AI-golf biedt Eindhoven grote kansen, maar groei Brainport kent ook kwetsbare kant

EINDHOVEN – Terwijl grote delen van de Europese industrie worstelen met zwakke groei en teruglopende winstmarges, bevindt Eindhoven zich opvallend genoeg aan de andere kant van het economische speelveld. De explosieve investeringen in kunstmatige intelligentie en chips spelen de Brainportregio juist in de kaart. Maar vanzelfsprekend is verdere groei allerminst: een overvol stroomnet, tekort aan technisch personeel en problemen in de Europese auto-industrie kunnen ook Eindhoven raken.

De Europese economie groeit dit jaar naar verwachting met slechts 0,9 procent. Vooral traditionele industriële sectoren hebben last van hogere kosten, handelsconflicten en een achterblijvende vraag. Tegelijkertijd stroomt wereldwijd ongekend veel geld naar datacenters, halfgeleiders, automatisering en andere infrastructuur die nodig is voor kunstmatige intelligentie.

Volgens de nieuwste Sector Atlas van kredietverzekeraar Allianz Trade lopen de investeringen van grote technologiebedrijven in AI-infrastructuur dit jaar wereldwijd op tot ongeveer 725 miljard dollar. Dat is 80 procent meer dan een jaar eerder. Juist halfgeleiders behoren daardoor tot de sectoren met de beste vooruitzichten.

Voor Eindhoven is dat belangrijk. De regio behoort met ASML en een groot netwerk van hightechbedrijven, gespecialiseerde toeleveranciers en kennisinstellingen tot de belangrijkste Europese centra voor chiptechnologie.

Hoe concreet die ontwikkeling inmiddels is, werd afgelopen week nog eens zichtbaar. ASML is begonnen met de ontwikkeling van zijn nieuwe locatie op Brainport Industries Campus Noord, vlak bij Eindhoven Airport. Daar moet op termijn een tweede grote campus naast Veldhoven ontstaan. De eerste fase omvat onder meer productie-, logistieke en kantoorruimte. Op langere termijn biedt het gebied ruimte voor een zeer forse uitbreiding van het bedrijf en duizenden extra werknemers.

De groei hangt rechtstreeks samen met de wereldwijde vraag naar steeds geavanceerdere chips. Vooral AI-systemen hebben enorme hoeveelheden rekenkracht nodig. ASML levert de machines waarmee chipfabrikanten de meest geavanceerde processors kunnen maken.

Daarmee profiteert Eindhoven bijna rechtstreeks van de internationale AI-investeringsgolf.

Ook elders in Eindhoven wordt fors geïnvesteerd in nieuwe chiptechnologie. Op de High Tech Campus wordt gewerkt aan een industriële proeffabriek voor fotonische chips. Daarbij wordt licht gebruikt om informatie te verwerken en te transporteren. Die technologie kan onder meer een rol spelen in energiezuinigere datacenters, AI-systemen, 6G, medische apparatuur en supercomputers.

Met het Nederlandse deel van die Europese productielijn zijn publieke en private investeringen van in totaal 172 miljoen euro gemoeid.

Daarmee zit Eindhoven precies in enkele economische sectoren waarvoor de vooruitzichten momenteel relatief gunstig zijn: halfgeleiders, digitalisering, automatisering en hoogwaardige technologie.

Die sterke positie heeft tegelijkertijd een keerzijde. Bedrijven kunnen wel willen uitbreiden, maar daarvoor zijn ook mensen nodig.

En juist daar begint het te knellen. In Zuidoost-Brabant is de arbeidsmarkt nog altijd zeer krap. In de eerste helft van 2025 stonden gemiddeld ongeveer 17.300 vacatures open. Er waren bijna vijf keer zoveel vacatures als kortdurend werkzoekenden. Vooral voor technische en ICT-beroepen is personeel moeilijk te vinden.

De uitdaging wordt de komende jaren alleen maar groter. Voor alleen al de halfgeleidersector moeten de komende vijf jaar landelijk naar verwachting 38.000 arbeidsplaatsen worden ingevuld. Daarvan bevinden zich er ongeveer 26.000 in de Brainportregio.

De bredere regionale prognoses zijn nog omvangrijker. Tot 2032 wordt in de tech- en IT-sector van Brainport gerekend op ruim 71.000 banen die door groei of pensionering moeten worden ingevuld.

Ook elektriciteit is een steeds grotere beperkende factor. Het stroomnet in de Brainportregio zit op veel plaatsen vol. Bedrijven die willen uitbreiden, elektrificeren of extra machines willen aansluiten, kunnen daardoor tegen grenzen aanlopen.

Dat is extra wrang omdat juist AI, chipproductie, datacenters en elektrificatie grote hoeveelheden elektriciteit vragen.

Bedrijven en overheden zoeken daarom naar alternatieven zoals energiehubs, batterijen, lokale opwek en systemen waarbij bedrijven beschikbare stroomcapaciteit met elkaar delen. Het probleem is daarmee echter niet verdwenen. Uitbreiding van het elektriciteitsnet blijft noodzakelijk om de economische groei van Brainport op langere termijn mogelijk te maken.

Eindhoven bestaat bovendien niet alleen uit chips en AI. De stad heeft met DAF Trucks ook een grote speler in de Europese auto- en transportindustrie.

En juist die sector staat onder druk. Europese voertuigproducenten en hun leveranciers moeten tegelijkertijd investeren in elektrificatie, software en nieuwe productietechnieken, terwijl de concurrentie uit China toeneemt.

Voor Eindhoven betekent dat niet automatisch slecht nieuws. DAF heeft de elektrificatie van zijn modellen juist verder opgevoerd en begon dit jaar in Eindhoven met de productie van de XG Electric en XG+ Electric. Ook werkt het bedrijf aan autonoom elektrisch vrachtvervoer.

Maar de internationale ontwikkelingen maken vooral de uitgebreide keten van toeleveranciers kwetsbaar. Minder productie in Duitsland of andere Europese industrielanden kan uiteindelijk ook orders bij bedrijven in Zuidoost-Brabant raken.

Alles bij elkaar staat Eindhoven er binnen de huidige Europese economie relatief sterk voor. De stad en omliggende Brainportregio zitten midden in sectoren waarin de komende jaren honderden miljarden worden geïnvesteerd.

Dat biedt kansen die maar weinig Europese regio's op vergelijkbare schaal hebben.

Tegelijkertijd ontstaat een opmerkelijke situatie: geld en opdrachten zijn mogelijk niet het grootste probleem. De vraag wordt steeds meer of Eindhoven voldoende mensen, elektriciteit, woningen en infrastructuur beschikbaar heeft om de economische groei daadwerkelijk te kunnen verwerken.

De internationale AI-golf kan Brainport daarmee een nieuwe groeispurt bezorgen. Maar juist het succes van de regio dreigt tegelijkertijd een van de belangrijkste beperkingen voor verdere groei te worden.