Meer kantoorwerkers in de WW: ook Eindhoven ziet arbeidsmarkt veranderen

EINDHOVEN – De arbeidsmarkt in Eindhoven blijft krap, maar achter de gunstige algemene cijfers ontstaat een andere ontwikkeling. Steeds meer werknemers uit administratieve, bedrijfseconomische en andere kantoorfuncties komen zonder werk te zitten. Vooral banen met veel routinematige werkzaamheden staan onder druk. Voor Eindhoven betekent dat niet direct een grote werkloosheidsgolf, maar wel dat de vraag naar personeel steeds minder goed aansluit op het aanbod van werkzoekenden.

Het aantal WW-uitkeringen in Brabant neemt toe en kantoorberoepen vallen daarbij op. Binnen bedrijfseconomische en administratieve functies kwamen er in een jaar tijd bijna 360 WW-uitkeringen bij. Daarmee vormt deze groep een belangrijk deel van de groei.

Ook in en rond Eindhoven is de afkoeling zichtbaar. In arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant werden in juni 6.278 WW-uitkeringen verstrekt. Dat waren er weliswaar iets minder dan een maand eerder, maar 386 meer dan in juni vorig jaar. Dat komt neer op een stijging van 6,6 procent in twaalf maanden.

Die stijging betekent niet dat het slecht gaat met de gehele Eindhovense arbeidsmarkt. Integendeel. In Zuidoost-Brabant blijft het voor veel werkgevers moeilijk om voldoende personeel te vinden.

Vooral in techniek, zorg, ICT, bouw en verschillende specialistische functies zijn werknemers nog steeds schaars. De regio profiteert bovendien van de verdere groei van Brainport en de grote hoeveelheid technische en kennisintensieve bedrijvigheid.

Daarmee ontstaat een opvallende tegenstelling: bedrijven zoeken duizenden nieuwe werknemers, terwijl tegelijkertijd meer mensen een WW-uitkering ontvangen.

Het probleem zit vooral in de aansluiting tussen beide groepen. Iemand die jarenlang administratief ondersteunend werk heeft gedaan, kan niet zonder meer aan de slag als monteur, verpleegkundige, softwareontwikkelaar of elektrotechnisch specialist. Een groot vacatureaanbod betekent daardoor niet automatisch dat iemand die zijn baan verliest snel ander werk vindt.

Binnen kantoorberoepen lopen de verschillen bovendien steeds verder uiteen. Specialistische medewerkers met financiële, juridische, technische of bedrijfskundige kennis blijven relatief aantrekkelijk voor werkgevers. Bij eenvoudiger administratief en ondersteunend werk is het beeld minder gunstig.

Functies als administratief medewerker, secretaresse, medewerker personeelsadministratie en andere ondersteunende beroepen zijn de afgelopen jaren veranderd. Steeds meer werkzaamheden kunnen digitaal worden uitgevoerd of geautomatiseerd.

Daar komt de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie bij. Software kan inmiddels teksten samenvatten, gegevens verwerken, documenten controleren, rapportages voorbereiden en grote hoeveelheden administratieve informatie analyseren.

Dat betekent niet dat AI aantoonbaar verantwoordelijk is voor de huidige stijging van het aantal WW-uitkeringen. Reorganisaties, kostenbesparingen en de afkoelende economie spelen eveneens een rol. Wel maakt nieuwe technologie het voor organisaties gemakkelijker om administratieve processen met minder personeel uit te voeren.

De verschuiving is in Zuidoost-Brabant niet nieuw. Eerder bleek al dat honderden werkzoekenden met een WW-uitkering in de regio op zoek waren naar economisch-administratief werk met relatief eenvoudige taken.

Tegelijk nam het aantal beschikbare vacatures in de brede categorie bedrijfseconomische en administratieve beroepen af. In het derde kwartaal van 2024 waren er in Zuidoost-Brabant naar schatting 3.350 openstaande vacatures in deze beroepsgroep. Een jaar later waren dat er ongeveer 2.950.

Dat is voor een regio die bekendstaat om zijn enorme personeelstekorten een opvallende ontwikkeling.

Voor ingewikkeldere functies blijft daarentegen wel vraag bestaan. Bedrijfskundigen, financieel specialisten, organisatieadviseurs en werknemers die administratieve kennis kunnen combineren met data, ICT of specifieke vakkennis hebben betere vooruitzichten.

Opvallend is bovendien dat de veranderingen niet beperkt blijven tot klassieke administratieve functies. Landelijk lag het aantal WW-uitkeringen onder ICT-beroepen in juni ruim 18 procent hoger dan een jaar daarvoor. Onder managers bedroeg de stijging ongeveer 10 procent en bij bedrijfseconomische en administratieve beroepen ongeveer 9 procent.

Dat laat zien dat een krappe arbeidsmarkt en oplopende werkloosheid naast elkaar kunnen bestaan.

Voor Eindhoven is dat extra relevant. De stad heeft een relatief hoogopgeleide beroepsbevolking en veel bedrijven waarin techniek, ICT, administratie en zakelijke dienstverlening met elkaar zijn verweven. Veranderingen binnen grote bedrijven en toeleveranciers kunnen daardoor ook gevolgen hebben voor werknemers die zelf geen technische functie hebben.

Een technologiebedrijf bestaat immers niet alleen uit ingenieurs. Ook financiële afdelingen, personeelszaken, communicatie, planning, inkoop en management zorgen voor veel werkgelegenheid.

Een tweede aandachtspunt zijn oudere werknemers. Het aantal mensen van 55 jaar en ouder dat een beroep doet op de WW neemt relatief sterk toe. Zij hebben vaak veel werkervaring, maar kunnen na ontslag langer nodig hebben om een nieuwe werkgever te vinden.

Voor kantoorwerknemers kan daar nog een extra probleem bijkomen. Wie tientallen jaren in een functie heeft gewerkt die door digitalisering sterk verandert, moet soms niet alleen een nieuwe werkgever zoeken, maar ook andere vaardigheden ontwikkelen.

Juist in Eindhoven, waar technologische veranderingen snel worden toegepast, kan dat verschil tussen bestaande ervaring en nieuw gevraagde kennis groter worden.

Voorlopig wijst weinig erop dat Eindhoven voor een brede banencrisis staat. Voor Zuidoost-Brabant wordt nog steeds banengroei verwacht en in verschillende sectoren blijven de tekorten groot.

De cijfers laten wel zien dat de periode waarin bijna iedere beroepsgroep vanzelf profiteerde van de krappe arbeidsmarkt voorbij lijkt.

Voor kantoorwerknemers wordt steeds belangrijker welke werkzaamheden zij uitvoeren. Routinematige administratie wordt kwetsbaarder, terwijl functies waarin vakkennis, analyse, verantwoordelijkheid, persoonlijk contact en digitale vaardigheden worden gecombineerd sterker blijven.

Daarmee krijgt de arbeidsmarkt van Eindhoven een nieuw probleem. De komende jaren draait het mogelijk minder om de vraag óf er voldoende banen zijn, en steeds meer om de vraag of werknemers beschikken over de vaardigheden die bij die banen horen.

Voor een stad die groot is geworden door technologische vernieuwing, wordt daarmee ook de keerzijde van die innovatie steeds beter zichtbaar.