Amerikaanse 101st Airborne Division terug in Eindhoven voor herdenking bevrijders

EINDHOVEN – Ruim acht decennia nadat Amerikaanse parachutisten Eindhoven binnentrokken, staat de stad zaterdag opnieuw stil bij de mannen van de 101st Airborne Division. Bij het Airborne-monument aan de Airbornelaan worden om 09:30 uur de 22 Amerikaanse militairen herdacht die tijdens de bevrijding van Eindhoven om het leven kwamen. Bijzonder is dat militairen van de huidige 101st Airborne Division zelf bij de plechtigheid aanwezig zijn.

De herdenking vormt traditioneel het vervolg op de bevrijdingsherdenking van 18 september. Een dag eerder staat Eindhoven uitgebreid stil bij de bevrijding van de stad in 1944. Zaterdagochtend verschuift de aandacht specifiek naar de Amerikaanse luchtlandingstroepen die tijdens Operatie Market Garden een belangrijke rol speelden in Eindhoven en de corridor richting het noorden.

Een afvaardiging van de 101st Airborne Division neemt deel aan de plechtigheid. Daarbij zijn onder anderen leden van de Amerikaanse Color Guard aanwezig en zorgt een Brass Quintet van de divisie voor de muzikale omlijsting. Daarmee krijgt de herdenking niet alleen een historische, maar ook een tastbare verbinding met de Amerikaanse eenheid die in september 1944 in deze regio vocht.

De rol van de 101st Airborne Division begon in deze regio op 17 september 1944. Tijdens Operatie Market Garden werden Amerikaanse parachutisten ten noorden van Eindhoven gedropt. De divisie had de opdracht om belangrijke bruggen en wegen tussen Eindhoven en Veghel in handen te krijgen en zo de route vrij te maken voor het Britse grondleger dat vanuit België oprukte.

Eenheden van het 506th Parachute Infantry Regiment trokken een dag later vanuit de omgeving van Son richting Eindhoven. Op 18 september bereikten zij de stad en maakten daar contact met Britse grondtroepen. De verbinding was van groot belang voor de geallieerde corridor die uiteindelijk via Sint-Oedenrode, Veghel en Nijmegen richting Arnhem moest lopen.

Voor Eindhoven betekende hun komst het einde van ruim vier jaar Duitse bezetting. De strijd was daarmee echter nog niet voorbij. De corridor bleef dagenlang kwetsbaar voor Duitse tegenaanvallen en op 19 september 1944 werd Eindhoven bovendien zwaar getroffen door een Duits bombardement. Daarbij kwamen 227 mensen om het leven.

Centraal tijdens de herdenking staan de 22 Amerikaanse militairen die tijdens de bevrijding op Eindhovens grondgebied sneuvelden. Hun namen zijn aangebracht bij het Airborne-monument, dat op de hoek van de Airbornelaan en de John F. Kennedylaan staat.

Het monument werd in 1969 onthuld door twee veteranen van de 101st Airborne Division. Het ontwerp van André de Bock bevat onder meer parachutes en het bekende embleem van de Screaming Eagles, de bijnaam van de Amerikaanse divisie. Het staat ongeveer op de route waarlangs de Amerikaanse militairen in september 1944 Eindhoven naderden.

De jaarlijkse plechtigheid wordt tegenwoordig georganiseerd door Stichting 18 September en het Airborne Comité Eindhoven. Nadat de Vereniging Airborne Vrienden was opgeheven, werd de organisatie van deze specifieke herdenking opnieuw ingericht. Sinds 2025 werken de twee stichtingen daarbij samen.

Bij de Airborne-herdenking wordt bewust geprobeerd de geschiedenis door te geven aan jongere generaties. Schooljeugd wordt bij de jaarlijkse ceremonie betrokken, zodat de verhalen achter de namen op het monument niet uitsluitend onderdeel worden van het verleden, maar ook bij een nieuwe generatie bekend blijven.

Die verbinding tussen toen en nu krijgt zaterdag extra betekenis door de aanwezigheid van militairen van dezelfde Amerikaanse divisie waarvan hun voorgangers 82 jaar geleden naar Brabant kwamen.

De aanwezigheid van de Amerikanen beperkt zich zaterdag niet tot Eindhoven. Ook Nuenen herdenkt op 19 september de bevrijding. Daar nemen Amerikaanse militairen deel aan de plechtigheden en treedt 's avonds de 101st Airborne Division Band op in het Park. Het optreden staat om 20.00 uur gepland.

Zo vormt zaterdag een nieuwe schakel in een traditie die inmiddels generaties overspant: Amerikanen en Nederlanders die samen de militairen herdenken die in september 1944 vochten voor de bevrijding van Eindhoven en de rest van Zuidoost-Brabant.