Philips wil röntgenstraling bij hartonderzoek flink verminderen met nieuwe beeldtechniek

Philips heeft een nieuwe beeldtechniek ontwikkeld waarmee artsen tijdens onderzoek en behandeling van de kransslagaders scherpere röntgenbeelden moeten kunnen maken met minder straling. De technologie, SmartIQ, wordt toegevoegd aan het Azurion-systeem dat in hartkatheterisatiekamers wordt gebruikt. De eerste onderzoeksresultaten zijn positief, maar uitgebreider onderzoek loopt nog.

Bij een onderzoek naar vernauwingen in de kransslagaders maken cardiologen gebruik van röntgenbeelden. Via een dun slangetje in een bloedvat wordt contrastvloeistof toegediend, waardoor de bloedvaten van het hart zichtbaar worden. Artsen kunnen zo zien waar een bloedvat vernauwd of afgesloten is en indien nodig bijvoorbeeld een dotterbehandeling uitvoeren.

Goede beelden zijn daarbij van groot belang. Tegelijkertijd proberen ziekenhuizen de hoeveelheid röntgenstraling waaraan patiënten en medewerkers worden blootgesteld zo laag mogelijk te houden. Ook de hoeveelheid contrastvloeistof speelt een rol. Vooral bij patiënten met een verminderde nierfunctie is het wenselijk daar voorzichtig mee om te gaan.

SmartIQ moet helpen om die verschillende belangen beter met elkaar te combineren. De techniek verwerkt de röntgenbeelden digitaal en probeert belangrijke details beter zichtbaar te maken terwijl storende beeldruis wordt verminderd.

Daardoor kan in bepaalde situaties met aanzienlijk minder röntgenstraling worden gewerkt zonder dat het beeld voor de cardioloog onbruikbaar wordt. Volgens de technische gegevens van Philips kan bij de laagste instelling meer dan de helft minder straling worden gebruikt dan bij de laagste stand van de huidige ClarityIQ-technologie.

Hoe groot de vermindering in de dagelijkse ziekenhuispraktijk daadwerkelijk wordt, hangt onder meer af van het gebruikte systeem, de patiënt en het soort onderzoek of behandeling.

De technologie is ontwikkeld voor Philips Azurion. Dat is een röntgensysteem dat tijdens behandelingen continu beelden kan leveren. Hierdoor kan een cardioloog bijvoorbeeld een katheter, draadje of stent door de bloedvaten volgen.

De nieuwe methode is inmiddels onderzocht bij vijftig patiënten die een onderzoek van de kransslagaders ondergingen. Van iedere patiënt werden beelden gemaakt met de bestaande methode en met het nieuwe systeem.

Vijf interventiecardiologen beoordeelden de beelden zonder te weten met welke techniek ze waren gemaakt. De beelden van de nieuwe methode kregen gemiddeld een hogere beoordeling. Bij een rechtstreekse vergelijking kregen de nieuwe beelden in 214 van de 220 beoordelingen de voorkeur.

Dat is een opvallend resultaat, omdat bij de nieuwe methode tegelijkertijd minder straling, minder contrastmiddel of een combinatie daarvan kon worden gebruikt.

Het onderzoek is echter nog te klein om te concluderen dat de techniek onder alle omstandigheden dezelfde voordelen oplevert. De onderzoekers stellen daarom dat verdere beoordeling tijdens normale behandelingen nodig is.

Bij het onderzoek waren onder meer het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg en Philips Image Guided Therapy Systems in Best betrokken. Ook ziekenhuizen en onderzoekscentra in andere landen werkten eraan mee.

Een veel groter onderzoek moet meer duidelijkheid geven. In de internationale RADIQAL-studie worden uiteindelijk 824 patiënten onderzocht. Daarbij wordt de nieuwe beeldverwerking vergeleken met de bestaande ClarityIQ-technologie.

Onderzoekers kijken niet alleen naar de hoeveelheid röntgenstraling, maar ook naar de kwaliteit van de beelden en naar het verloop van de behandeling. Het onderzoek vindt plaats in meerdere landen en is inmiddels gesloten voor nieuwe deelnemers. De studie loopt nog; de afronding staat voor 2027 gepland.

Dat betekent dat definitieve resultaten over de hoeveelheid straling die in de dagelijkse praktijk kan worden bespaard nog niet beschikbaar zijn.

SmartIQ heeft een Europese CE-markering en mag daardoor binnen de daarvoor geldende voorwaarden in Europa worden gebruikt. De technologie kan volgens Philips worden toegepast op zowel nieuwe als daarvoor geschikte bestaande Azurion-systemen.

In de Verenigde Staten is SmartIQ op dit moment nog niet toegelaten voor regulier klinisch gebruik.

Voor patiënten verandert de manier waarop een hartkatheterisatie of dotterbehandeling wordt uitgevoerd daardoor niet direct. De winst moet vooral achter de schermen plaatsvinden: de arts krijgt een duidelijk beeld van de bloedvaten, terwijl daarvoor zo weinig mogelijk röntgenstraling en waar mogelijk minder contrastmiddel nodig is.