Van zestig lopers naar een stad vol hardlopers: Eindhoven maakt zich op voor 42e marathon

EINDHOVEN – Duizenden paar hardloopschoenen, volle terrassen, dranghekken langs de straten en een eindeloze stroom lopers richting de Vestdijk. Op 10 en 11 oktober staat Eindhoven opnieuw vrijwel volledig in het teken van de marathon. Wat tegenwoordig het grootste tweedaagse sportevenement van Brabant is, begon bijna zeventig jaar geleden bijzonder bescheiden. Met enkele tientallen deelnemers en een wedstrijd die daarna zelfs ruim twintig jaar van de kalender verdween.

Wie komend weekend door Eindhoven loopt, kan er nauwelijks omheen. De stad maakt zich op voor de 42e editie van de Marathon Eindhoven. Niet alleen de klassieke afstand van 42 kilometer en 195 meter wordt gelopen. Het programma is inmiddels uitgegroeid tot een compleet sportweekend met onder meer de halve marathon, kwart marathon, vijf kilometer, jeugdonderdelen en wandelactiviteiten.

De omvang van het evenement staat in schril contrast met het prille begin.

De geschiedenis begint op 4 juli 1959. De wedstrijd heette toen nog de Lichtstad Marathon en hardlopen was bepaald nog geen massasport. Naar schatting verschenen slechts vijftig tot zestig lopers aan de start. De marathon was in die jaren vooral het terrein van fanatieke wedstrijdatleten.

Een jaar later volgde een tweede editie. Die wedstrijd kreeg extra betekenis doordat Frans Künen een Nederlands record van 2 uur, 26 minuten en 7 seconden liep. Zijn prestatie leverde hem bovendien kwalificatie op voor de Olympische Spelen van Rome.

Daarna werd het stil.

Van een jaarlijkse Eindhovense stadsmarathon was nog lang geen sprake. Tussen 1961 en 1981 werd de wedstrijd helemaal niet georganiseerd.

De echte basis voor het huidige evenement werd in 1982 gelegd. Eindhoven vierde dat jaar zijn 750-jarig bestaan en in het feestprogramma keerde ook de marathon terug.

Aanvankelijk was het opnieuw bedoeld als een eenmalige gebeurtenis. De belangstelling en het enthousiasme onder lopers waren echter groot genoeg om ermee door te gaan. In 1984, 1986 en 1988 volgden nieuwe edities.

Vanaf 1990 werd de stap naar een jaarlijkse marathon gezet.

Daarmee begon ook langzaam de verandering van een atletiekwedstrijd naar een groot stedelijk evenement. Naast wedstrijdlopers kwamen steeds meer recreatieve hardlopers naar Eindhoven. Kortere afstanden werden toegevoegd en bedrijven, scholen en loopgroepen sloten zich aan.

Hardlopen zelf veranderde eveneens. Waar een marathon ooit vooral iets was voor gespecialiseerde atleten, werd het lopen van 10 kilometer, een halve marathon of zelfs de volledige 42,195 kilometer voor steeds meer mensen een persoonlijk doel.

Ook het parcours ontwikkelde zich. Jarenlang moesten marathonlopers in Eindhoven tweemaal een ronde van ongeveer een halve marathon afleggen. Sinds 2015 wordt de volledige afstand in één grote route door de stad gelopen.

Dat heeft de marathon meer het karakter van een echte stadsmarathon gegeven. Het huidige parcours laat verschillende kanten van Eindhoven zien. De lopers komen langs bekende plekken als het Philips Stadion, het Evoluon en de High Tech Campus voordat uiteindelijk het centrum en de finish op de Vestdijk worden bereikt. 

Voor de wedstrijdlopers heeft Eindhoven bovendien een belangrijke eigenschap: het parcours is relatief vlak en snel.

Dat blijkt ook uit de tijden die er zijn gelopen. Het parcoursrecord bij de mannen staat sinds 2023 op 2.04.52, gelopen door de Keniaan Kenneth Kipkemoi. Bij de vrouwen is 2.22.47 de snelste tijd. Die werd in 2022 neergezet door Paskalia Chepkogei. 

Dat de marathon populairder is dan ooit, bleek dit voorjaar opnieuw.

De inschrijving voor de editie van 2026 begon op 5 maart. Vooral bij de halve marathon ging het vervolgens razendsnel. Voor die afstand waren ongeveer 15.000 startplaatsen beschikbaar. Binnen ongeveer acht uur waren ze allemaal vergeven.

Ook de volledige marathon is inmiddels uitverkocht. Daarnaast zijn onder meer de Urban Walk en de Your Marathon Challenge volgeboekt. Bij enkele andere onderdelen waren in de aanloop naar het evenement nog plaatsen beschikbaar of kwamen door wijzigingen incidenteel opnieuw startbewijzen vrij.

Een definitief totaal aantal deelnemers voor 2026 wordt pas rond het evenement duidelijk, maar de organisatie spreekt inmiddels over meer dan 38.000 lopers gedurende het weekend. Daarmee bevindt Eindhoven zich opnieuw rond het niveau van vorig jaar. In 2025 kwamen ongeveer 38.500 deelnemers in actie. 

Dat zijn aantallen waarvan de organisatoren van de Lichtstad Marathon in 1959 vermoedelijk nauwelijks hadden kunnen dromen.

Niet alleen het aantal hardlopers is indrukwekkend. Rond het marathonweekend worden in de stad ruim 200.000 toeschouwers verwacht.

Daarmee is de marathon allang niet meer alleen een wedstrijd voor mensen met een startnummer op hun shirt. Langs grote delen van het parcours staan supporters en op verschillende plekken zorgen muziek en activiteiten voor extra sfeer.

Voor veel deelnemers is juist die combinatie onderdeel van de aantrekkingskracht. De absolute toplopers proberen minuten en seconden van hun tijd af te halen, terwijl enkele kilometers daarachter recreanten bezig zijn met compleet andere doelen: voor het eerst tien kilometer uitlopen, een persoonlijk record verbeteren of na maanden training eindelijk die felbegeerde marathonmedaille bemachtigen.

Op dezelfde weg en onder dezelfde finishboog komen die werelden uiteindelijk samen.

De internationale uitstraling wordt dit jaar verder onderstreept doordat tijdens de marathon op zondag ook het Belgisch kampioenschap marathon wordt gehouden. Belgische wedstrijdlopers strijden daardoor in Eindhoven om hun nationale titel. 

Het past bij een evenement dat al lang niet meer uitsluitend deelnemers uit Eindhoven en omgeving trekt. De snelle route en het grote deelnemersveld hebben de wedstrijd een vaste plaats gegeven op de internationale hardloopkalender.

Het marathonweekend begint zaterdag 10 oktober met onder andere de wandeltochten, de Your Marathon Challenge, de Kids Runs en de BrabantSport City Run over vijf kilometer.

Zondag 11 oktober volgt de grote hardloopdag. Dan staan de kwart marathon van 10,55 kilometer, de halve marathon van 21,1 kilometer en de volledige marathon van 42,195 kilometer op het programma. De grote zondagse afstanden vertrekken vanaf de Montgomerylaan. De finish ligt traditiegetrouw midden in de stad op de Vestdijk. 

Daar zullen opnieuw duizenden verschillende verhalen eindigen. Voor de een na iets meer dan twee uur, voor een ander na vier of vijf uur zwoegen.

En vrijwel niemand die daar finisht, zal erbij stilstaan dat het allemaal begon met een handjevol hardlopers in de zomer van 1959.

Van vijftig tot zestig marathonlopers naar tienduizenden deelnemers in één weekend: misschien vertelt geen enkel cijfer beter hoe groot hardlopen in Eindhoven is geworden.